Yeryüzü ve Okyanus Bilimleri Prof. Edwin Nissen, Kahramanmaraş depremine 'yüzyılın felaketi' dedi!

En büyük depremlerin okyanuslarda meydana geldiğine işaret eden Nissen, "Bu depremler kıyı kesimlerde yaşayanlar tarafından hissediliyor ve karadaki depremlerden daha az sarsıntı oluyor." ifadesini kullandı.

Türkiye'deki depremin karada meydana geldiğini vurgulayan Nissen, “Bu (7.7 büyüklüğündeki deprem) şimdiye kadar kaydedilen en büyük depremlerden biriydi.  Belki de depremin büyüklüğü ile en fazla hasara neden olan faktörler dünyadaki ilk 5 veya 10 kara depremi arasında yer alabilir”  dedi.

Nissen, 1939'da Kuzey Anadolu Fayı'nda meydana gelen ve 30.000'den fazla kişinin hayatını kaybettiği depremden sonra, bu büyük depremin Türkiye'deki en ölümcül deprem olabileceğini açıkladı.

Doğu Anadolu Fayı'nda geçmişte meydana gelen depremlerin 6,8 ila 7 büyüklüğünde olduğunu hatırlatan Nissen, "Aslında 6,8'lik büyüklük, 7,8'lik depremden ortaya çıkan enerji bakımından 30 kat daha küçüktür.  7.8 veya 6.8 büyüklüğünde depremler.  "İkisi arasında büyük bir fark var. Birçok sismologun tahmin etmediği büyük bir depremdi." 

Doğu Anadolu Fayı'nda 7'den büyük depremlerin 20. yüzyıl ve öncesinde meydana gelmiş olabileceğini anlatan Nissen, bu depremin tamamen beklenmedik olmasa da şaşırtıcı olduğunu söyledi.

Gece yarısı ve kışın meydana gelen deprem, yıkıcı gücünü artırdı.

 Nissen, sismologlar arasında “Deprem değil binalar öldürür” diye bir söz olduğuna dikkat çekerek, “Binaların yapısı, gece ve kış ortasında meydana gelen deprem bu depremi yıkıcı yaptı.”

Nissen, binaların bu kadar şiddetli bir sarsıntıya dayanamayacağını ancak sarsıntı süresinin de çok önemli olduğunu vurguladı.

Deprem ve fay ne kadar büyükse, duraklama ve hareket o kadar uzun oluyor diyen Nissen, "Sarsıntının uzun sürmesi de etkili oldu.  Yaklaşık 1 dakika süren 7,8 büyüklüğündeki depremde insanlar çok şiddetli bir sarsıntı hissettiler (ABD'deki ölçümlere göre) "Şiddetli bir sarsıntı düşünün. Bu 10 saniye sürerse (bina) ayakta durur ama bir dakika sürerse bir buna dayanacak kadar güçlü olmayan bina başarısız olur."  cümleleri kullandı.

Nissen, Türkiye'de büyük ve aktif fayların olduğuna dikkat çekerek, ülkede çok az yerin büyük deprem riski taşımadığına dikkat çekti. Nissen, binaların bu olağanüstü büyük depremin sarsıntılarına dayanacak kadar yüksek kalitede olmadığını vurguladı.

Anadolu Levhası, Arap ve Avrasya Levhaları arasında yer alır

 Nissen, Türkiye'nin büyük bölümünün Anadolu Levhası üzerinde olduğunu ve bu levhanın kuzey ve güneydeki olaylar nedeniyle batıya doğru hareket ettiğini açıkladı.

Bu hareketin depremlere de neden olduğunu kaydeden Nissen, "Büyük bir depremde bozulan fay hattının birkaç metre hareket etmesi beklenir.  Hareket aynı zamanda depremin gücüne de bağlıdır.  7.8 büyüklüğünde bir deprem olması durumunda ise birkaç metrelik bir hareket beklenebilir.”  6 büyüklüğünde bir deprem için bu yarım metre olabilir.  Bu tamamen depremin gücüne bağlı.”

Nissen, 7.8 büyüklüğündeki depremin uzun süreli bir sarsıntı olduğuna dikkat çekerek, kırıklı fayın uzunluğunun yaklaşık 300 kilometre olabileceğini söyledi.

Ortalama hareketin yaklaşık 3 metre olduğuna ve fay boyunca değişkenlik gösterebileceğine dikkat çeken Nissen, jeolog ve jeofizikçilerin uydu görüntülerini kullanarak fay haritaları oluşturduktan sonra net sonuçlara ulaşılabileceğini anlattı.

Nissen, demiryolları ve otoyollarda oluşan hasarın fotoğraflarını gördüğünü belirterek, "Bu bölgelerde hareket 3 metre olabiliyor.  Bu lokasyonlara göre değişiklik gösterebilir.  Ancak bu bekleniyor” dedi.