Gıda fiyatlarındaki düşüş, küresel ekonomiyi etkiliyor

Gıda fiyatları, Eylül 2023’te Mart 2021’den bu yana en düşük seviyesine geriledi. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) Gıda Fiyat Endeksi, Ağustos ayında yukarı yönlü revize edilen 121,6 seviyesinden Eylül ayında 121,5’e düştü. Bu düşüşün arkasında bitkisel yağ, süt ürünleri ve et fiyatlarındaki azalma yatıyor.

Bitkisel yağ fiyatları ikinci ayda da düştü

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Eylül ayında %3,9 oranında düşerek 147,4 seviyesine geriledi. Bu endeks, palmiye, ayçiçeği, soya ve kolza yağı fiyatlarını takip ediyor. Palmiye yağı fiyatları, Güneydoğu Asya’daki başlıca üretici ülkelerde mevsimsel olarak artan üretimin etkisiyle düşmeye devam etti.

Ayçiçeği yağı fiyatları da küresel arz fazlası nedeniyle geriledi. Soya ve kolza yağı fiyatları ise ham petrol fiyatlarındaki düşüş ve biyoyakıt talebindeki zayıflama nedeniyle baskı altında kaldı.

Süt ürünleri fiyatları dokuzuncu ayda da azaldı

FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, Eylül ayında %2,3 oranında düşerek 104,9 seviyesine indi. Bu endeks, tam yağlı süt tozu, tereyağı, peynir ve yağsız süt tozu fiyatlarını izliyor. Süt ürünleri fiyatları, art arda dokuzuncu ayda da azalarak son beş yılın en düşük seviyesine geriledi.

Bu durumun nedeni olarak küresel arz fazlası ve talep zayıflığı gösteriliyor. Özellikle Çin ve Ortadoğu’daki ithalat talebinin düşmesi süt ürünleri piyasasını olumsuz etkiledi.

Et fiyatları domuz etindeki düşüşle geriledi

FAO Et Fiyat Endeksi, Eylül ayında %1 oranında azalarak 110 seviyesine geldi. Bu endeks, sığır eti, domuz eti, koyun eti ve kümes hayvanları eti fiyatlarını kapsıyor. Et fiyatlarındaki düşüşün ana nedeni domuz etindeki gerileme oldu. Çin’den gelen zayıf ithalat talebi ve bol miktarda küresel ihracat olanağı domuz eti fiyatlarını aşağı çekti. Diğer et türlerinde ise fiyatlar daha istikrarlı seyretti.

Tahıl ve şeker fiyatları arttı

FAO Tahıl Fiyat Endeksi, Eylül ayında %1 oranında artarak 125,7 seviyesine yükseldi. Bu endeks, buğday, mısır, pirinç ve arpa gibi iri taneli tahıl fiyatlarını içeriyor. Tahıl fiyatlarındaki artışın arkasında mısır fiyatlarındaki %7’lik yükseliş yatıyor. Mısır fiyatları, ABD’de hasat tahminlerinin aşağı yönlü revize edilmesi ve Çin’in ithalat talebinin güçlü kalması nedeniyle arttı.

Buğday fiyatları ise %1,6 oranında düştü. Buğday fiyatlarını düşüren faktörler arasında küresel arz fazlası, Rusya ve Ukrayna’daki rekolte artışı ve ihracat rekabeti sayılabilir. Pirinç fiyatları ise Eylül ayında nispeten istikrarlı kaldı.

FAO Şeker Fiyat Endeksi, Eylül ayında %9 oranında artarak 125,4 seviyesine çıktı. Bu endeks, beyaz ve ham şeker fiyatlarını yansıtıyor. Şeker fiyatlarındaki artışın nedenleri arasında Brezilya’daki kuraklık, Hindistan’daki sel baskınları ve Tayland’daki düşük rekolte tahminleri gösteriliyor.

Ayrıca ham petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen biyoyakıt talebinin güçlü kalması da şeker fiyatlarını destekledi.

Gıda fiyatlarındaki düşüşün küresel ekonomiye etkisi

Gıda fiyatlarındaki düşüş, küresel ekonomiyi hem olumlu hem de olumsuz yönde etkileyebilir. Olumlu yönde, gıda fiyatlarındaki düşüş tüketici enflasyonunu aşağı çekebilir ve tüketicilerin satın alma gücünü artırabilir. Bu da ekonomik büyümeyi destekleyebilir. Olumsuz yönde, gıda fiyatlarındaki düşüş üretici gelirlerini azaltabilir ve tarım sektörünü zayıflatabilir.

Bu da yatırım, istihdam ve kalkınma üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Ayrıca gıda fiyatlarındaki düşüş, gıda güvenliği ve beslenme sorunlarını da artırabilir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde gıda fiyatlarındaki düşüş, üreticilerin girdi maliyetlerini karşılayamamasına ve üretimden çekilmesine neden olabilir. Bu da gıda arzının azalmasına ve gıda krizlerinin yaşanmasına yol açabilir.