Enerji Fiyatlarındaki Büyük Artış: Vatandaşların Cebini Nasıl Etkiliyor?

Türkiye'de 2024 yılının ilk günlerinde vatandaşları yakından ilgilendiren bir gelişme yaşandı. Elektrik ve doğalgaz fiyatlarındaki beklenen zamlar, özellikle ekonomik durumları hassas olan vatandaşlar için merak konusu oldu. Bu dönemde enerji fiyatlarındaki herhangi bir artış olmadı. BOTAŞ, doğalgaz toptan satış fiyatlarını sabit tutarken, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) da elektrik tarifelerinde bir değişiklik yapmadı​​.

Ancak, geçmiş dönemlerdeki zam oranları, bugünkü ekonomik tabloyu şekillendiren önemli faktörler arasında yer alıyor. 1 Ocak 2022 öncesinde 1 kilowatt saat (kWh) elektrik fiyatı 91,56 kuruşken, bu oran 150 kWh'e kadar olan tüketim için %50, bunun üzeri için ise %124'e kadar arttı. Bu durum, aylık faturalarda ciddi artışlar anlamına geliyordu. Örneğin, aylık 100 TL elektrik faturası ödeyen bir kullanıcı, zamlar sonrasında 150 TL ödemek zorunda kaldı​​.

Türkiye'de enerji fiyatlarındaki bu artışlar, Avrupa'daki diğer ülkelerle kıyaslandığında dikkat çekici. 2019 ile 2021 arasında Türkiye'de elektrik fiyatları %47,4, doğalgaz fiyatları ise %42,3 arttı. Satın alma gücüne göre elektrik fiyatlarındaki değişimde Türkiye, %30,6 ile zirvede yer alıyor​​.

Enerji fiyatlarındaki bu büyük artışlar, vatandaşların ekonomik durumunu doğrudan etkiliyor. Özellikle dar gelirli aileler için enerji maliyetlerinin artışı, yaşam standartları üzerinde büyük baskı oluşturuyor. CHP Genel Başkan Yardımcısı Ahmet Akın'a göre, elektrik ve doğalgazdaki zamlar nedeniyle milyonlarca aile faturasını ödeyemez duruma geldi.

Konutlarda tüketilen elektrik 9 ayda düşük kademede %95, yüksek kademede ise %200 oranında; doğalgaz ise %165 oranında arttı. Buna ek olarak, sanayi ve ticarethanelere yapılan zamlar da hayat pahalılığını artırmaktadır. Bu durum, Türkiye'nin borç-faiz sarmalından çıkma çabalarını da zorlaştırıyor​​.

Enerji fiyatlarındaki artış, ayrıca vatandaşların temel insan hakları kapsamındaki 'enerji kullanım hakkı' açısından da ciddi sorunlar yaratıyor. Enerji maliyetlerinin bu denli yüksek olması, üretimin sürdürülebilirliği ve vatandaşların yaşam kalitesi açısından önemli zorluklar oluşturuyor.

Özellikle kış aylarında ısınma amacıyla yapılan tüketimde, aylık 300 metreküp doğal gazın faturaya yansıması Eylül 2022 itibarıyla yaklaşık 1200 liraya yükseldi. Bu da vatandaşların enerji yoksulluğu yaşamasına neden oluyor​​.

Sonuç olarak, Türkiye'de enerji fiyatlarındaki bu zamlar, vatandaşların ekonomik durumunu ve yaşam kalitesini doğrudan etkileyen önemli bir faktör haline geldi. Devletin enerji politikalarında, vatandaşların ekonomik durumunu gözeten, maliyetleri hafifleten ve yaşam maliyetlerini dengeleyen yaklaşımlar benimsemesi büyük önem taşıyor.

İlerleyen dönemlerde enerji politikalarının ve tarifelerin şekillenmesi, ekonomik gelişmeler ve enerji piyasasının genel durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmeye devam edecek. Bu bağlamda, enerji tarifelerindeki değişiklikler, ekonomik istikrar ve vatandaşların refah düzeyi üzerinde önemli bir etken olarak kalmaya devam edecek.