İstanbul, tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış ve dünya çapında birçok kültürel mirası bünyesinde barındıran eşsiz bir şehirdir. Ancak zaman içinde artan nüfus yoğunluğu ve yapısal sorunlar, şehrin güvenliğini ve yaşam kalitesini tehdit eder hale gelmiştir. Bu bağlamda, İstanbul'da uygulanacak kentsel dönüşüm projeleri, şehrin hem tarihini korumak hem de modern yaşam standartlarına uyum sağlaması açısından büyük önem taşımaktadır.

Kentsel Dönüşümde Yeni Bir Dönem

16/05/2012 tarihli ve 6306 sayılı kanun kapsamında, afet riski altındaki alanların dönüştürülmesi amacıyla İstanbul'da başlatılan kentsel dönüşüm projeleri, yeni destek ve teşviklerle ivme kazanıyor. Bu kararın amacı, riskli yapıların yenilenmesini teşvik etmek ve şehri daha güvenli, yaşanabilir bir hale getirmektir.

Yapım İçin Yardım ve Destekler İçin Şartlar Nelerdir?

Kentsel dönüşüm projelerinde, riskli yapıların yerine inşa edilecek yeni binalar için çeşitli hibe ve kredi destekleri sunuluyor. Bu destekler,

• Yapının bulunduğu parselde ruhsat alınması ve kat irtifakı kurulması sonrasında, gerçek veya tüzel kişilere verilebilecek.
• Projedeki bağımsız bölüm sayısı veya inşaat alanının, mevcut durumun bir buçuk katını geçmesi halinde bu desteklerden faydalanılamayacak.
• 01/04/2023 tarihinden önce yeni yapıya ait yapı ruhsatı düzenlenmiş ise yardımdan yararlanılamaz.
• Yapım için yardımdan faydalanacak yapının ferdileşmemiş kooperatif olması halinde, kooperatif üye listesi ve riskli yapıdaki mevcut bağımsız bölüm sayısı esas alınır.

Finansal Desteklerin Detayları

Hak sahiplerine sunulan destekler, konut ve işyerleri için farklılık göstermektedir. Ayrıntılar aşağıdaki gibidir;

• Her Bir konut için 700.000 TL’ye kadar hibe ve 700.000 TL’ ye kadar kredi,
• Bir işyeri için ise 350.000 TL’ye kadar hibe ve ve 350.000 TL’ ye kadar kredi,
• diğer her bir konut için 1.400.000 TL’ ye kadar kredi,
• Diğer her bir işyeri için de 700.000 TL’ye kadar kredi verilebilir.
• İnşaat yapımı için verilecek hibe haricinde, tahliye desteği olarak da maliklere, kiracılara ve sınırlı ayni hak sahiplerine 100.000 TL tahliye desteği sunulmaktadır.

Krediler Hangi Şartlarda, Ne Zaman Verilmeye Başlar ve Geri Ödemesi Nasıl Olur?

• Hibe ve kredi desteği, yapı denetim sistemi ve ilgili idare tarafından yapılacak incelemeler esas alınarak, inşaatın ilerleme seviyesine göre ödenir.
• Kredi geri ödemeleri, geri ödemesiz ve faizsiz dönem sonrası başlar ve en fazla 120 ayda tamamlanır.
• Geri ödemesiz ve faizsiz dönem sonunda ilk taksit ödemesinden önce başlangıç güncellemesi yapılır. Kredi borcu, her güncelleme döneminde güncelleme oranının uygulanması suretiyle güncellenir.
• Güncellenmiş kredi borcu belirlenirken kredi borcundan yapılan geri ödemeler düşülür, kalan kredi borcu güncelleme oranının uygulanması suretiyle artırılarak yeni borç tutarı bulunur. Güncellenen borç kalan taksit sayısına bölünerek, aylık ödenmesi gereken taksit tutarları belirlenir. Bu işleme kredi borcu bitene kadar devam olunur.
• Başkanlık, kredinin iki katı tutarında ipotek tesis eder.
• Hibe taahhütnamesi ve kredi sözleşmesi başkanlığa ayrılan bütçe imkanları doğrultusunda 31/12/2026 tarihine kadar yapılabilir.
• Kredi geri ödemeleri başkanlıkça takip edilir.
• Kredi borcunun zamanında ödenmemesi halinde, başkanlık tarafından borçlu kişiye ihtarda bulunularak süre tanınır. Eğer borç yine verilen süre içinde ödenmezse; kullandırılmış olan kredilerin ödenmeyen kısımları takip ve tahsil edilir.
• Kredi verilirken hak sahiplerinin gelir ve kredi puanı durumlarına bakılmaz.

Yapım İçin Yardımın Kullanımı

Eğer yapım için yardım, projenin bulunduğu parselin inşaata uygun olmaması durumunda, hak sahiplerinin muvafakati ile başka bir parselde kullanılabilir. Bu esneklik, projelerin uygulanabilirliğini artırarak, kentsel dönüşüm sürecini hızlandırmayı amaçlamaktadır.

İstanbul'daki kentsel dönüşüm projeleri için sağlanan bu yeni destek ve teşvikler, şehrin geleceğini şekillendirmede kritik bir rol oynayacak. Bu projelerin başarılı bir şekilde hayata geçirilmesi, İstanbul'u daha güvenli, yaşanabilir ve estetik bir şehir haline getirecek. Kentsel dönüşümün getireceği yenilikler, şehrin tarihi dokusunu korurken, modern yaşamın gerekliliklerine de cevap veriyor olacak. Bu dönüşümle birlikte, İstanbul'un dünya şehirleri arasındaki yerini daha da güçlendirmesi bekleniyor.