Maziden İstikbale Uygarlık Yolculuğumuzda Eğitimin Rolü

Yunus Akdemir yazdı...

Yunus Akdemir 26.07.2018, 17:54 26.07.2018, 17:56
Maziden İstikbale Uygarlık Yolculuğumuzda Eğitimin Rolü

Maziden İstikbale Uygarlık Yolculuğumuzda Eğitimin Rolü

     Yazımda öncelikle uygarlık yolculuğunda geçmiş dönemlerde eğitim ile yapılan gelişmelere değindim, tarihte buluşları ile insanlığa büyük hizmetleri olmuş bilim insanlardan örnekler verdim ve en son günümüzde uygar toplum olmak için yapılan ve yapılması beklenen çalışmalardan kısaca bahsettim.

      Tarihi süreç içerisinde bilim, teknoloji ve sanatı insanların nesilden nesile aktarmasına uygarlık denir. 2.5 milyon yıl önce insanların taş aletleri yapmaya başlaması ile paleolitik çağ başlamıştır. Taş aletleri yapımı bile bir eğitim süreci gerektirmiştir. İnsanlar bu dönemlerde avcılık yapmış ve av hayvanları peşinde göçebe bir yaşam sürmüş, mağaralarda yaşamışlardır. Bu dönem insanına homo babilis denmiş yani becerikli insan demek.  Taş aletleri yapmak ve hayvan avlamak bu dönemde beceri olarak görülmüş. Mezolitik çağ da ise Mezopotamya dediğimiz bölgede insanlar artık barınaklarda yaşamaya başlamışlardır. Eski Mezopotamyalılar M.Ö.2. binyıldan itibaren çarpım cetvelleri, karekök, küp 2 ve 16 tabanlarında logaritma cetvelleri, 1. ve 2. dereceden denklem çözümlerini kullanmaya başlamışlardır. Sümerler ayın bir hilalden öteki hilale kadar geçen tüm evrelerini kapsayan süre ile tanımlanan ay takvimini kullanmışlardır. Bilim insanların ihtiyaçları doğrultusunda gelişmeye devam etmiştir. Örneğin Eski Mısır’da matematik tayınların paylaştırılması gibi idari görevler nedeni ile gelişmiş ve yine yaşam süresi 29 yaş gibi az olduğundan ve  çocukların anne sütünden kesildikleri 3 yaşında ölümlerin yüzdesi yüksek olduğundan tıp bilimine yönelme olmuştur. Sümerlerin bulduğu eşya şekli ile başlayan yazı Mısırlılarda resim biçiminde yazılmaya başlanmıştır. Hititler dönemine geldiğimizde çivi ve resim yazısı kullanılmaya başlanmış, Mezopotamya’dan alınmış çivi yazısı kil tabletler ve mühürler üzerine, yerli Anadolu resim yazısı ise anıtlar ve mühürler üzerine yazılmıştır. Eski Yunan medeniyetine baktığımızda edebiyatın ve heykeltıraşlığın geliştiği, Roma uygarlığına baktığımızda ise mimarlığın ve portre sanatının  geliştiği görülmektedir. Ortaçağ dönemimde özellikle Bizanslılarda sanat hıristiyanlığın etkisi altında kalmış dini nitelik kazanmıştır. Atina ,Mısır ve Suriye’den bilginler getirilmiş okularda eğitim verdirilmişir. Çünkü uygarlığın eğitim ile gelişebileceğini düşünmüşlerdir.

     İslamiyetten önce 4. ve 6. Yüzyıllar arasında yoksulluk ve bedevileşme çağı olarak tabir edilen karanlık bir çağ yaşanmıştır. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’ e peygamberlik çağrısı ile bu karanlık çağ aydınlanmaya başlanmış. Tüm çağlara ışık tutan Kuran-ı Kerim rehber kitap olmaya başlanmıştır. Şiir alanındaki ilerlemeyi düz yazıdaki gelişmeler izlemiş bu açıdan Kur’an  Arap edebiyatındaki ilk nesir örneği olmuştur. İslamiyetten önce sözlü olarak kullanılan Arapça, İslamiyet ile yazılı dil haline gelmiş, islamiyetin yayılması ile birlikte fethedilen topraklarda  geçerli olan ortak bir iletişim aracı haline gelmiş ve İslam devletinin sınırlarına katılan yeni topraklarda konuşulan yerel dillerin katkısı ile Arapça, önemli bir dile dönüşmüştür. Edebiyat alanındaki bu çaılşmaları bilim ve felsefe alanındaki çalışmalar takip etmiş, Yunanca kitapları Arapça’ya çevrilmiş, matematik, astronomi, coğrafya, kimya, tıp v.b. alanlarda gelişme yaşanmıştır. Okullarda bilim ve felsefe alanında gelişmeler hızlandırılmıştır. Endülüs Emevi Devleti’nin kuruluş yıllarında II. Abdurrahman dönemimde doğudan bilim adamları ve çeşitli kitaplar getirilmiştir. Başkent Kurtuba, bir bilim merkezi haline gelmiştir.  II.Abdurahman’ın yerine geçen oğlu II.Hakem binlerce ciltlik kitaptan oluşan bir kütüphane kurmuştur. Bu dönemde görüyoruz ki bilim ve sanata büyük önen verilmiştir. Halifeler bilimsel çalışmaları desteklemiş ve bu durum bir süre sonra önemli bilim adamlarının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Tıp, matematik ,astronomi başta olmak üzere çok sayıda bilim adamı yetişmiştir.Örneğin, Avrupalıların Avicenna olarak isimlendirdikleri İbni Sina’nın tıp ve felsefe alanındaki çalışmaları İslam dünyasının yanı sıra Avrupa’da da derin etkiler bırakmış ve günümüzde dahi tıbbın babası kabul edilmektedir. Benzer şekilde Ortaçağ İslam dünyasının özgün bilim adamlarından Biruni’de matematik, astronomi, fizik ve daha birçok alanda önemli çalışmalara imza atmıştır. Müslümanlar özellikle matematik alanında Dünya uygarlığına büyük katkılar sağlamıştır. Sıfır Müslümanlar tarafından kullanılmış, Harezmi cebir, geometri, trigonometri geliştirerek bilime büyük katkılar sağlamıştır. Halife Me’mun dönemimde Bağdat’ta bir gözlem evi kurularak gök cisimleri üzerine araştırmalar yapılmıştır. Abbasi halifeleri Mehdi, Hadi ve Harun Reşid dönemlerinde müzik alanında çalışmalar yapılmış ve Farabi müzik üzerine araştırmalar yapmıştır. Sanattaki çalışmaların yanında mimari alanında da İslam dünyasında çalışmalar yapılmıştır. Örneğin Hz. Muhammed’in  Medine’de yaptırdığı ilk caminin ardından Amr b. As 642 yılında Fustat’ta bir cami yaptırmıştır. 

     Rönesans ve Reform ile Avrupa’da felsefe, sanat ve edebiyat gibi alanlarda büyük gelişmeler yaşanmıştır. Aydınlama çağı olarak tarif edilen dönemde düşünürler bir yandan felsefi kuramları geliştirirken bir yandan da doğa bilimleri ile uğraşmışlardır. Örneğin Voltaire matematikle, Diderot anatomi, fizyoloji ve kimya ile, J.J. Rousseau botabikle uğraşmıştır. Bilimde gelişmeler devam etmiştir. Örneğin Newton’un çekim kuramı.  18.yy. filozoflar yüzyılı olmuştur.  Düşüncelere, yararlılık ve çözümleme egemen olmuş ve sosyal olaylar da incelenmeye başlamıştır. Örneğin Voltaire 14. Louis’in yüzyılı adıyla ilk tarih kitabını yazmıştır. Aydınla çağı’nda 18.yy. Fransız edebiyatında  Condorcet, Voltaire ve Rousseau önemli eserler vermiştir. Bu eserlerin muhakkak okunması gerektiğini düşünmekteyim. Voltaire, Candide adlı romanında insanlığın sorunlarının bilimsel ilerleme ile çözümlenebileceğine duyulan inancı eleştirerek, teknolojik gelişmelere bel bağlamak yerine insanın kendi kendisini geliştirmesi yani ‘ kendi bahçesini ekmesi’ zorunluluğunu vurgular. Tabi bu görüşün günümüz şartlarında geçerliliği tartışılabilir. Yine Rousseau ise eğitim konusuna eğilmiş Emile adlı romanında eğitimin amacının, insana yaşama sanatını öğretmek olması gerektiğini dikkat çekmiştir. Bence de asıl mesele eğitim amacı insana yaşama sanatını öğretmek olmalı, birbirinin hakkını koruyan gözetleyen bireyler yetiştirmeli.

     Osmanlı dönemimde ise bilim ve mimari kendine özgü bir gelişim göstermiştir. Eski İslam devletlerinin birikiminden etkilenerek oluşan Osmanlı bilimi kısa süre içerisinde eski bilim ve kültür çevrelerini etkileyerek öncü bir konuma yükselmiştir. 17.yy.dan itibaren batı biliminin etkilerinin Osmanlı’da görülmesi ile birlikte yine Osmanlı kanalı ile İslam ülkelerini etkilemiş olması da Osmanlının bu öncü karakteriyle gerçekleşmiştir. Devlet ve toplum ihitiyaçlarını gidermek için Osmanlı’da bilimsel çalışmaların yürütülmesi amacı ile medreseler kurulmuştur. Yine usta-çırak ilişkisi içinde matematik, tıp, astronomi gibi alanlarda eğitim faliyetleri yapılmıştır. II.Mahmet dönemimde islam dünyasının en büyük rasathanesi yapılmıştır. Batı dünyası Batlamyus’tan Kopernik’e kadar açıların ölçümünde kirişleri kullanırken, Takıyeddin kirişleri değil İslam astronomi geleneğine uyarak; sinüs,kosinüs, tanjant, kotanjant gibi trigonometrik fonksiyonları kullanmıştır. Osmanlı bilim geleneğinin kurulması ve gelişmesinde doğrudan; özellikle medereselerin kurulmasında padişahların ve diğer devlet erkanının önemli katkıları olmuştur.

     Günümüzde de bilimde, teknolojide, sanatta ilerleyip istikbalimiz için devlet desteğinin gerekli ve hatta bizzat devlet erkanı eli ile yapılması gerekmektedir. Son yıllarda Sayın Cumhurbaşkanımızın bizzat talimatları ve desteği ile çalışmaların hız kazandığı görülmektedir. Örneğin insansız hava araçlarımız İHA’ lar, Altay tankı gibi..  Yine devlet desteği ile bilimsel atölyeler kurulmaya başlanmıştır.  Geçen gün Sanayi ve Teknoloji Bakanımız Sayın Mustafa VARANK; 81 ilimizde 20 bin öğrenciye eğitimle, robotikten kodlamaya, siber güvenlikten nanoteknolojiye birçok alanda özgün içerik ve proje odaklı yaklaşımlarla geleceğin teknoloji yıldızlarını ve AR-GE mühendislerini yetiştireceğini söyledi. Okullarımızda uygarlık yolculuğumuzda medeniyet köklerimizden kopmadan bilimsel çalışmalara ivme kazandırılmalıdır. Milli Eğitim Bakanımız Sayın Prof.Dr. Ziya SELÇUK konuşmasında; ‘’Biz aslında bilimi, aklı, sanatı, sporu, ahlakı konuşacağız. Ahlakın üzerine inşa edilmemiş eğitim sisteminin geçerli olacağına inanmıyoruz. İnsan temelli bir eğitim anlayışı kuracağız. Eğitim önce evrensel seviyede kurulur. Çok endişe etmemiz gereken bir dönemde yaşıyoruz. Dünya 4'üncü büyük kırılmayı yaşayacak. Bunu tekillik çağı deniliyor. Fiziksel, biyolojik ve dijital olanın birleştiği bir çağ. Bu dünya farklılık yaratacak bir dünya. Aya füze gönderiyoruz. Ay tam karşımızda. Füzeyi oraya gönderirken istikamet veriliyor. Ancak aya nişan aldığımızda füze ulaştığında ay orada olmayacak. Biz çocuklarımızı geleceğe fırlatıyoruz. Bir çocuğun vebalinin derinden hissedilmedikçe öğretmenlik mesleğinin yapılması çok zor’’ dedi. Bura da sayın bakanımızın dediği gibi geleceği planlamalı, insan odaklı bir eğitim sistemi kurmalıyız. Ayrıca öğretmenlerinde donanımlı hale getirilmesi gerekmektedir. Uygar bir toplum olmak, uygarlaşmak için eğitimin değerinin farkında olmak, öğretmene bu perspektiften bakarak gerekli değer verilmelidir. Öğrencilerimiz de ise Fatih’in hocası Akşemsettin’e gösterdiği saygı, edep ve tevazu olmalıdır.

      Uygarlaşmanın tarihi sürecinde her bilimsel çalışma eğitim ile olmuştur. Bu açıdan eğitimi önemsemeli, eğitime gerekli ve yeterli yatırım yapılmalı, eğitimciye hak ettiği değer verilmelidir. Milli eğitim bakanımız Sayın Prof. Dr. Ziya SELÇUK’un  bu hassasiyette sahip olduğunu düşünüyor, eğitim adına ülkemizde güzel çalışmalar yapılacağına inanıyor ve sayın bakanımıza başarılar diliyorum. Medeni bir toplum, ahlaklı bir gençlik, çağının ilerisinde olan sorumluklarının bilincinde olan bir gençlik inşa ederek ülkemizin 2023 ve 2071 hedeflerine daha kolay ulaşması, istikbalimizin daha parlak olması dileğimle.

Yunus AKDEMİR
Lider Eğitimci Yazarlar Der.Gen. Başkan Yrd.
(Meb Şube Müdürü)
                                                                                    


Yorumlar (0)
-1°
kapalı
banner978
Günün Anketi Tümü
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Namaz Vakti 07 Aralık 2019
İmsak 06:20
Güneş 07:50
Öğle 12:45
İkindi 15:09
Akşam 17:30
Yatsı 18:55
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 14 30
2. Fenerbahçe 14 25
3. Başakşehir 13 25
4. Beşiktaş 13 24
5. Trabzonspor 13 23
6. Alanyaspor 13 22
7. Malatyaspor 14 20
8. Galatasaray 13 20
9. Göztepe 13 17
10. Denizlispor 13 17
11. Çaykur Rizespor 13 17
12. Gaziantep FK 13 16
13. Gençlerbirliği 14 14
14. Konyaspor 13 13
15. Kasımpaşa 13 12
16. Antalyaspor 13 12
17. Ankaragücü 13 9
18. Kayserispor 13 7
Takımlar O P
1. Hatayspor 14 30
2. Erzurum BB 13 24
3. Bursaspor 13 23
4. Ümraniye 14 22
5. Akhisar Bld.Spor 13 22
6. Keçiörengücü 13 21
7. Menemen Belediyespor 13 21
8. Fatih Karagümrük 13 19
9. Balıkesirspor 13 18
10. Altay 13 16
11. Giresunspor 13 16
12. İstanbulspor 13 15
13. Adana Demirspor 13 15
14. Boluspor 14 11
15. Osmanlıspor 13 10
16. Altınordu 13 10
17. Adanaspor 13 9
18. Eskişehirspor 14 5
Takımlar O P
1. Liverpool 15 43
2. Leicester City 15 35
3. Man City 15 32
4. Chelsea 15 29
5. Wolverhampton 15 23
6. M. United 15 21
7. Crystal Palace 15 21
8. Tottenham 15 20
9. Sheffield United 15 19
10. Arsenal 15 19
11. Newcastle 15 19
12. Burnley 15 18
13. Brighton 15 18
14. Bournemouth 15 16
15. West Ham 15 16
16. Aston Villa 15 15
17. Southampton 15 15
18. Everton 15 14
19. Norwich City 15 11
20. Watford 15 8
Takımlar O P
1. Real Madrid 15 34
2. Barcelona 14 31
3. Sevilla 15 30
4. Real Sociedad 15 26
5. Athletic Bilbao 15 26
6. Atletico Madrid 16 26
7. Getafe 15 24
8. Valencia 15 23
9. Osasuna 15 22
10. Granada 15 21
11. Levante 15 20
12. Villarreal 16 19
13. Real Betis 15 19
14. Deportivo Alaves 15 18
15. Real Valladolid 15 18
16. Eibar 15 15
17. Mallorca 15 14
18. Celta de Vigo 15 13
19. Espanyol 16 9
20. Leganés 15 6
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@