Trafik Hayattır! Yaşam da En Temel İnsan Hakkıdır!

Türkiye’de bölücü ve yıkıcı terör örgütlerinin sebep olduğu ölüm sayısının trafikte kurallara uyulmaması ve diğer hatalardan kaynaklanan...

Mehmet ALTUNTAŞ Mehmet ALTUNTAŞ İnsan Hakları Aktivisti
Tüm Yazıları

Türkiye’de bölücü ve yıkıcı terör örgütlerinin sebep olduğu ölüm sayısının trafikte kurallara uyulmaması ve diğer hatalardan kaynaklanan ölümlerin çok gerisinde kaldığı sık sık söylenmektedir. Yaşam hakkı en temel insan hakkıdır dolayısıyla bireylerin ölmesi durumunda eğitim hakkı, düşünce özgürlüğü gibi diğer temel hakların bir değerinin olmayacağı anlaşılacaktır. Ölülerin olsa olsa cesedine saygı gösterilme hakkı olabilir. Trafikte yolcunun ve diğer araç sürücülerinin haklarına riayet etmeyen bir toplumda insan haklarına da bu derece uyulabileceği söylenebilir.

Biz birbirimizin hukukuna yolda veya araçta riayet etmedikçe, kurallara uymakta zorlandıkça aynı toplumun bir parçası olan kamu görevlileri de bu ülke de yaşayan insanların haklarına o derece hassasiyet göstermektedir. Devlet adına kuvveti elinde tutanlar da maalesef insan haklarına sıra gelince kırmızı ışıkta geçerim nasıl olsa kimse görmüyor zihniyetiyle hareket ediyor. Evrensel insan hakları değerleri de trafik işaretleri ve kuralları da evrenseldir. Kırmızı ışıkta durulması tüm ülkelerde kural olduğu gibi işkence ve kötü muamele görülmemesi yaya çizgileri kadar evrensel bir kuraldır. Karakollara konulan kameralarla kavşaklara konulan kameralar aslında insanın ne kadar kontrolsüz olabileceğinin apaçık ispatıdır. Ucunda yaşam gibi en temel insan hakkı olan bir konuda hassas olmak devletin üzerine düşen önemli bir vazifedir ve bu konu herkesi ilgilendirmektedir.

Trafik düzeni yaşamımız için en önemli bir sistem olmakla trafiğin yaşam olduğunu söyleyebiliriz. Yaşam ise en temel insan hakkıdır. EGM’nin yayımladığı 2021 genel tablosunu da sunan Aralık 2021 bültenine göre, Türkiye’de 2021 yılında toplam 430.204 trafik kazası yaşanırken bunların 187.524’ü ölümlere ve yaralanmalara sebep olan kazalar oldu. TÜİK’in yayınladığı 2009-2020 arası trafik istatistiklerine göre 62.000 insan hayatını kaybetmiş, yaklaşık 3.200.000 kişi yaralandı. Buna göre trafikte vurdumduymazlık, kuralsızlık, yeterli ilgi ve yatırım eksikliği doğrudan yaşamımızı etkilemektedir. Yaşayabilen insanlarımız ise engelli olmakla karşı karşıya kalmaktadır. İnsanların hız yapma tutkusu, zamanını anlara sıkıştırması, alkol bağımlılığı, dikkatsizlik, devletin ve yerel yönetimlerin altyapı sorunlarına yeterince önem vermemesi açıkça insan hakları ihlallerine sebep olmaktadır.

Son yıllarda özellikle çift yolların yapımına ağırlık verilmesi ve altyapının güçlendirilmesi yol kazalarında ölümlerin sayısını bir miktar da olsa azaltması sevindiricidir. Trafik kurallarının ihlali konusu doğrudan yaşam hakkının ihlali, dolaylı olarak engelli hakları ile bağlantılı olup ayrıca mülkiyet hakkının ihlaline sebep olmakta, can kaybı, sakatlıkların yanında milyonlarca lira kayıplara sebep olmaktadır.

Trafik kazasında ölen insanımızın üzüntüsü derin olmakla birlikte, ailesi ve yakınlarının üzüntü ve kederini paylaşmakla azaltma imkânı varken, yaralananların durumunun daha ağır olduğu düşünülebilir.

İşkence ve kötü muamele yapmayı hangi kamu görevlisi kamu görevlisi, kolluk görevlisi aklından geçirir. Aslında kimse düşünmez ve okunan kitaplarda bu böyle yazar. Ancak nasıl direksiyona geçince trafik canavarı kesiliyorsa benim vatandaşım, eline yetki verilince de ceberut kesiliyor. Uygulamada maalesef hep kaybediyoruz. İnsanlığımız, komşuluğumuz, sevecenliğimize diyecek yoktur ancak en naifimiz bile direksiyona geçince an azından şöyle bir bağırıp çağırarak diğer sürücüleri paralamayı içimizden geçirip, kendimizde de hiç kusur görmeme eğilimine gireriz. Oysa insanlığımızı unutmadan haklarımızı korumak ve başkasının haklarına saygı göstermek mümkündür.

Trafikte yaşamını yitiren insan sayısının terörden dolayı yaşamını yitirenlerden fazla olması ibret almamız gereken bir durum. Güvenliğimiz haklarımızın azaltılmasını gerektirmediği gibi trafikte kurallara uyarak seyretmek de işimizi yavaşlatmaz bilakis bize zaman kazandırır, üstelik ömür boyu bir zaman. Mal ve huzur kazandırması bir yana trafiğin akıp gitmesi için de bu düzene ihtiyaç vardır.

Eğitim süreçlerinde gelecek nesillere “kul hakkı”nın ne kadar önemli olduğunu, insanların haklarına saygılı olmayı eşitlik ve adalet duygularını ve trafik kurallarının kamu düzeni ve huzurumuz için vazgeçilmez olduğu bilincini verelim.

Mehmet ALTUNTAŞ

İnsan Hakları Uzmanı