Çalışan annelerin çocukları obez mi olur?

ABD ve Batı Avrupa’da obez insan sayısı arttıkça sorunun kaynaklarını çarpıtma boyutu da büyüyor. İngiltere’deki bir araştırma grubu çalışan ve tek yaşayan annelerin, çocuklarıyla ilgilenemediği için onları obez yaşama sürüklediğini iddia ediyor. Düşünülemeyen en önemli diğer boyut ise tek başına yaşayan annenin, neden çocuğuna tek başına bakmak zorunda olduğudur.

Sağlık 01.04.2019, 11:18
Çalışan annelerin çocukları obez mi olur?

Geçtiğimiz haftalarda İngiltere basını, Emla Fitzsimons ve Benedetta Pongiglione tarafından kaleme alınan “Çalışan annelerin çocuklarının kilo almasına etkisi – İngiltere” (The impact of maternal employment on children's weight: Evidence from the UK) başlıklı makaleyle çalkalandı. Yazarlar, annelerin çalışmasıyla çocuklarının obez olması arasında bir ilişki bulunduğunu, bu ilişkinin özellikle “single mother” yani çocuklarını tek başlarına büyüten annelerin çalışması durumunda çok daha güçlü olduğunu savunuyorlar Bilim insanların “mağduru suçlayan” bu provokatif yaklaşımı sosyal medyada infial yarattı.

Bu tartışmanın Bilim ve Aydınlanma Akademisi’nin Sağlık Okuryazarlığı eğitim programı içerisindeki temel tartışmaya örnek teşkil ettiğini düşünüyoruz. Bu makalenin içeriği kapitalist sistemde bilim insanlarının sorunları algılamada ve çözmedeki ideolojik ve maddi bağını deşifre etmektedir. Makale özelindeki kısa değerlendirmemizi paylaşıyoruz.

OBEZİTE SALGINI VE SINIF MÜCADELESİ

Obezite Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından “salgın” olarak tanımlanan ve her geçen gün daha da büyüyen bir sorun. 2016 yılında dünyada 17 yaş üzerindeki 2 milyar insanın aşırı kilolu ve bunların 650 milyondan fazlasının obez olduğu açıklandı. Neredeyse dünya üzerindeki her dört kişiden birini etkileyen bir sorun, doğal olarak “sınıf mücadelesinin” konusu haline geldi ve sınıflar ulusal ve uluslararası ölçeklerde karşılıklı olarak mevzilenmeye başladılar.

Alınan enerji ile harcanan enerji arasındaki dengeyle ilgili görünen metabolik bir sorunun bu kadar politikleşmesinin nedeni, enerji dengesinin özellikle gıda tüketimi ayağının birçok yönden “sermaye birikimiyle” doğrudan ilişkili olması.

Kapitalist düzenin kırmızı çizgisi olan “sermaye birikimi” süreçlerini olumsuz etkileyebilecek her türlü girişim, sermayenin şiddetli tepkisine neden olur. Bu nedenle bilim insanları, sermayenin kırmızı çizgisinden uzak durmayı tercih ederler. Bunun en somut örneklerinden biri 2004 yılında DSÖ, diyet ile obezite arasındaki ilişkiye “tüketim” bağlamında dikkat çektiğinde yaşanmıştır. Çocuklara yönelik reklamların denetlenmesi ve bireylerin diyetlerinde tuz ve şekeri kısıtlaması gibi tedbirler önermiştir. Bu kamuoyu bilgilendirmesinin yiyecek sektörü piyasasına zarar verebileceğini savunan ABD, DSÖ’nün kulağını “sertçe” çekti.

Buradan “mesajı” alan bilim insanları, çalışmalarını enerji dengesinin sermayenin tepkisine neden olmayan, aksine sermaye için yeni yatırım alanları (fitness endüstrisi) açan enerji harcaması ayağına kaydırdılar. Emekten yana bilim insanları ise tartışmaların başından itibaren obezitenin yüzeysel enerji denklemi yaklaşımlarıyla açıklanamayacağını savundular.  

İNGİLTERE’DE OBEZİTENİN SEBEBİ

OECD verilerine göre İngiltere, Batı Avrupa’da obezitenin en yaygın olduğu ülke ve hükumetler İngiltere’de obezitenin son 30 yılda yüzde 92 artmasına “seyirci kalmakla” suçlanıyor.  Gerçekten de İngiliz hükumetinin çocukluk obezitesi “eylem planı” incelendiğinde sorunun sosyal – ekonomik boyutlarına hitap etmeyen “yüzeysel” tedbirler içerdiği görülüyor.

İngiltere hükümetinin obeziteyle mücadele kapsamında “fast food” sektörüne yönelik düzenleme önerileri, “rekabetin” oldukça yoğun yaşandığı bu alana yatırım yapan sermaye çevrelerini rahatsız ediyor. Sermaye çevreleri toplumu, satın aldıkları bilim insanları üzerinden, sorunun gıdalarla “alınan” enerjiden değil, alınan enerjinin “harcanmamasından” kaynaklandığına inandırmaya çalışıyorlar.  

Fitzsimons ve Pongiglione’nin makalesi bu mücadeleye yeni bir boyut kazandırmış görünüyor: çalışan anneler, özellikle de çocuğunu tek başına büyütmek zorunda kalan çalışan anneler.

ANNELER ÇALIŞINCA ÇOCUKLAR ORTADA KALIYOR

Fitzsimons ve Pongiglione İngiltere’de 1975 – 2016 arasında çalışan anne oranında yüzde 70’lik bir artış olmasının, bu dönemde çocuklarda obezitenin 10 kat artmasıyla ilişkisi olduğunu savunuyorlar. Obezite sorununu, sermaye ideolojisinin geleneksel bireyci – indirgemeci yaklaşımı çerçevesinde “enerji dengesine” (harcanandan fazla enerji alımı) bağlayan araştırmacılar, bunu çalışan annenin çocuğuna “vakit ayıramaması” ile ilişkilendiriyorlar: “İstihdamda artış ebeveynlerin (annelerin) evde daha az zaman geçirmesi, yemek hazırlama dahil ev işlerine daha az zaman ayırması anlamına geliyor.”

Çocuk gözetimindeki azalmanın gıda alımı ve bedensel etkinlik “tercihini” etkileyebileceğini öne süren yazarlar, aslında anne-babanın çalışmasının eve giren geliri arttırarak sağlığa olumlu katkı yapacağını, fakat “evli olmayan annelerin” çalışmasının böyle bir avantaj sağlamadığını savunuyorlar. Makale giderek bir “evlilik” propagandası halini alıyor ve çocuk bakarken evli olmanın bekar olmaya göre kerameti kendinden menkul “üstünlükleri” sıralanıyor. Çocuk bakımının “kamusal” biçimleri, çalışan anneler için kamusal kreş olanakları, ücretsiz süt dağıtımı veya ortak yemekhaneler gibi “toplumcu” olasılıklara hiçbir şekilde yer verilmiyor. Çocuğun gelişimi için öğretmeni ve gözetimi altında olması gerektiği doktordan ve bunların ücretsiz olması gerektiğinden söz edilmiyor.

Makalenin “tartışma” bölümünde araştırma, annenin (özellikle single mother) çalışmasının, başka hiçbir değişkeni incelemeden, çocuklarda obesiteyi arttırdığını iddia eden vasat bir nedensellik ilişkisi kuruyor. Araştırmacılar annenin yarım veya tam zamanlı çalışması arasında fark olmadığını, buna karşılık “babanın” çalışıyor olmasının çocuklarda obezite gelişmesine bir katkısı bulunmadığını savunuyorlar.

SORUNLARA MARKSİST YAKLAŞIM

Burjuva bilimi obezite sorununu geleneksel idealist perspektifiyle ve Kartezyen indirgemeci yöntemle ele alarak sermayenin gereksinimleri doğrultusunda yaklaşırken, Marksist bilim insanları “tarihsel–toplumsal” bir perspektif ve diyalektik–maddeci bir yöntemle yaklaşıyor.

Burjuva bilimi obeziteyi kalkınma, sanayileşme, şehirleşme, sedanter yaşam tarzının yaygınlaşması ve “besin geçişi” (işlenmemiş gıdalardan, işlenmiş gıdalara geçiş) süreçlerinin “kaçınılmaz” sonucu olarak görüyor ve çocukların aldıkları enerjiyi yakmalarına yönelik tavsiyelerde bulunuyor.

Marksist yazar Chaufan ve arkadaşları ise obezite sorununu çocukların “hareketsizliğine” bağlayarak, çocukların okula gidişlerinde motorlu taşıt (servis) yerine aktif ulaşım yöntemleri (yürüme, bisiklet vb) öneren yaklaşımların, önerenlerin düşündüğünün “tam tersi” sonuç verdiğine dikkat çekiyorlar ve asıl meselenin obez çocukların “daha yoksul” olmaları olduğunu belirtiyorlar.  

Chaufan başka bir makalesinde burjuva bilim tarafından önerilen diğer bir “bireyci” çözüm olan restoranlarda menülere gıda içeriklerinin yazılması ve böylece bireylerin sağlıklı “tercih” yapabilmesi önerisinin de işe yaramayacağını belirtiyor. Hatta bu uygulamanın sahip olanlar (haves) ile olmayanlar (have nots) arasındaki güç uçurumunu büyüterek, obezitenin toplum içindeki eşitsiz dağılımını arttırabileceğini öne sürüyor.

KAYNAKLAR

1. https://www.independent.co.uk/life-style/childhood-obesity-working-mothe...

2. http://discovery.ucl.ac.uk/10064612/1/1-s2.0-S2352827318300557-main.pdf

3. https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight

4. Boseley, S. “US accused of sabotaging obesity strategy”, International Journal of Health Services, (2004), Volume 34, Number 3: 553–554.

5. https://pagecentertraining.psu.edu/public-relations-ethics/transparency/...

6. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09581596.2013.814312?src=re...

7. http://www.oecd.org/health/health-at-a-glance-19991312.htm

8. https://www.theguardian.com/society/2017/nov/10/uk-most-obese-country-in...

9. https://www.gov.uk/government/publications/childhood-obesity-a-plan-for-...

10. https://www.euromonitor.com/fast-food-in-the-united-kingdom/report

11. Hruby, A. ve Hu, F.B. “The Epidemiology of Obesity: A Big Picture”. PharmacoEconomics, (2015), 33: 673-689.

12. Chaufan, C. ve ark. “You Can't Walk or Bike Yourself Out of the Health Effects of Poverty: Active School Transport, Child Obesity, and Blind Spots in the Public Health Literature”. Critical Public Health (2105), 25, 1: 32–47.

13. Chaufan, C. ve ark. “Food for thought: menu labeling as obesity prevention public health policy”. Critical Public Health (2011), 21, 3: 1– 6.

Görsel: iStock

Yorumlar (0)
-1°
hafif kar yağışlı
Günün Anketi Tümü
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Namaz Vakti 19 Ocak 2020
İmsak 06:32
Güneş 08:00
Öğle 13:04
İkindi 15:37
Akşam 17:59
Yatsı 19:22
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 17 37
2. Başakşehir 18 36
3. Fenerbahçe 18 34
4. Alanyaspor 18 32
5. Trabzonspor 17 32
6. Beşiktaş 17 30
7. Galatasaray 17 27
8. Malatyaspor 18 24
9. Gaziantep FK 18 24
10. Göztepe 17 23
11. Denizlispor 17 22
12. Çaykur Rizespor 17 20
13. Gençlerbirliği 17 18
14. Konyaspor 18 18
15. Kasımpaşa 17 15
16. Antalyaspor 17 14
17. Ankaragücü 18 12
18. Kayserispor 18 10
Takımlar O P
1. Hatayspor 18 37
2. Erzurum BB 17 30
3. Keçiörengücü 17 28
4. Akhisar Bld.Spor 18 28
5. Ümraniye 18 28
6. Menemen Belediyespor 18 28
7. Bursaspor 17 27
8. Adana Demirspor 17 24
9. Balıkesirspor 17 24
10. Altay 18 24
11. Giresunspor 18 24
12. Fatih Karagümrük 17 23
13. İstanbulspor 17 19
14. Altınordu 18 19
15. Osmanlıspor 17 13
16. Boluspor 17 13
17. Adanaspor 18 13
18. Eskişehirspor 17 6
Takımlar O P
1. Liverpool 21 61
2. Man City 23 48
3. Leicester City 22 45
4. Chelsea 23 39
5. M. United 22 34
6. Wolverhampton 23 34
7. Sheffield United 23 33
8. Tottenham 23 31
9. Crystal Palace 23 30
10. Arsenal 23 29
11. Everton 23 29
12. Newcastle 23 29
13. Southampton 23 28
14. Brighton 23 25
15. Burnley 22 24
16. West Ham 22 23
17. Watford 23 23
18. Aston Villa 23 22
19. Bournemouth 23 20
20. Norwich City 23 17
Takımlar O P
1. Real Madrid 20 43
2. Barcelona 19 40
3. Atletico Madrid 20 35
4. Sevilla 20 35
5. Getafe 20 33
6. Real Sociedad 19 31
7. Valencia 19 31
8. Athletic Bilbao 19 29
9. Villarreal 19 28
10. Granada 19 27
11. Levante 20 26
12. Osasuna 20 25
13. Real Betis 19 24
14. Deportivo Alaves 20 23
15. Real Valladolid 20 22
16. Eibar 20 22
17. Celta de Vigo 19 15
18. Mallorca 19 15
19. Leganés 20 14
20. Espanyol 19 11
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@