Yeni Türk Harflerinin Kabulü

Tarihçi yazar Mustafa Solak yazdı...

Mustafa Solak 02.11.2017, 22:38
Yeni Türk Harflerinin Kabulü

Latin harflerinin kullanılması konusu daha Osmanlı döneminde ele alınmaya başlanmıştır. Bu yöndeki ilk fikir 1860'lı yıllarda Azerbaycanlı Feth Ali Ahundzade tarafından ortaya konur.

“Osmanlıcılık” ile beraber “İslamcılık” fikrinin de Osmanlı’nın dağılışını durduramaması üzerine İkinci Meşrutiyet döneminde İslamiyet’ten bağımsız Türk ulusal kimliği yaratma çabası hız kazanır. Yeni harflere geçme isteği de bu çaba içinde ele alınır. 1914 yılında Kılıçzade Hakkı'nın yayınladığı “Hürriyet-i Fikriye” dergisinde de Latin harflerinin kullanımı önerilir.

Mustafa Kemal konu ile 1905-1907 tarihleri arasında Suriye'de iken ilgilenmeye başlamıştır. 1922'de gazeteci Hüseyin Cahit, Atatürk'e "neden Latin harflerini kabul etmiyoruz?" diye sorar. Atatürk "henüz zamanı değil" yanıtını verir.

1922'de Azerbaycan'ın Latin alfabesine geçmesi Türkiye'de heyecanla karşılanır. 1923'teki İzmir İktisat Kongresi'nde yazı değişikliği yönündeki öneri kongre başkanı Kâzım Karabekir tarafından "İslam'ın bütünlüğüne zarar vereceği" gerekçesiyle reddedilir.

1928’de harf devrimi için bir komisyon kurulur. Yeni alfabenin hayata geçirilmesi için 5 ila 15 senelik geçiş süreçleri öngörülmesi üzerine Atatürk "bu ya üç ayda olur ya da hiç olmaz" diyerek meseleyi noktalar.

Atatürk, 9-10 Ağustos 1928 gecesi Sarayburnu'ndaki nutkunda yeni yazıya geçmenin gerekçesini okuma yazmayı artırarak bilimi, çağdaş uygarlığı yakalamak olarak ortaya koyar:

“Asırlardan beri kafalarımızı demir çerçeve içinde bulunduran, anlaşılmayan ve anlamadığımız işaretlerden kendimizi kurtarmak ve bu lüzumu anlamak mecburiyetindeyiz.    Yeni Türk harflerini çabuk öğrenmelidir. Her vatandaşa, kadına, erkeğe, hamala, sandalcıya öğretiniz. Bunu vatanperverlik ve milliyetperverlik vazifesi biliniz. Bu vazifeyi yaparken düşününüz ki bir milletin, bir heyeti içtimaiyenin yüzde onu, yirmisi okuma yazma bilir, yüzde sekseni, doksanı bilmezse bu, ayıptır. Bundan insan olanlar utanmak lâzımdır.

Bu millet utanmak için yaratılmış bir millet değildir; iftihar etmek için yaratılmış, tarihini iftiharla doldurmuş bir millettir. Fakat milletin yüzde sekseni okuma yazma bilmiyorsa bu hata bizde değildir; Türk'ün seciyesini anlamayarak kafasını birtakım zincirlerle saranlardadır. Artık mazinin hatalarını kökünden temizlemek zamanındayız. Hataları tashih edeceğiz. Bu hataların tashih olunmasında bütün vatandaşların faaliyetini isterim. En nihayet bir sene, iki sene içinde bütün Türk heyeti içtimaiyesi yeni harfleri öğreneceklerdir. Milletimiz yazısıyla, kafasıyla bütün âlemi medeniyetin yanında olduğunu gösterecektir.”

Görüldüğü gibi mesele sadece okuma-yazmayı kolaylaştırmak değil, halkın “kafasını birtakım zincirlerle saranlar”ın neden olduğu cahilliğin giderilmesi, halkın aydınlanmasıdır. Cumhuriyet’in hedefi bilimle, sanatla uğraşan, kalıplaşmış fikirleri eleştiren, aklını özgürce kullanabilen yeni insanı yaratmaktır.

Bir başka yerde Atatürk meseleyi şu şekilde belirtir:

 “Her araçtan önce büyük Türk ulusuna onun bütün emeklerini kısırlaştıran çorak bir yol dışında, kolay bir okuma yazma anahtarı da vermek gerekir. Bizim zengin ve ahenkli dilimiz yeni Türk harfleriyle kendini gösterebilmesi ancak Latin kökünden alınan Türk alfabesiyle mümkün olacaktır.”

1 Kasım 1928 tarihinde Latin alfabesine dayalı yeni Türk alfabesinin kabulünden sonra, 24 Kasım 1928'de yayımlanan Millet Mektepleri Talimatnamesi gereğince, yurdun çeşitli yerlerinde Millet Mektepleri açılarak halka yeni harflerle okuma yazma öğretilmiştir. Kısa zamanda halkın okuma yazma düzeyi artmıştır.

Arapça’ya Geçme İsteğinin Amacı

Bugün ise Latin harflerini “şeytan işi” olarak gören, Cumhuriyet ile hesaplaşmanın bir aracı olarak Arapça’nın Türkçe yerine konması girişimlerinin arttığını görüyoruz. Ekranlarda “Kuran’ın Türkçe açıklamasının günah” olduğunu belirten, insanları “meleklerin ahiret gününde Arapça ile hesaba tutacağı” ile korkutan medya vaizleri boy göstermektedir. En son yapılan Milli Eğitim Şurasında “Osmanlıca’nın seçmeli ders olması” önerilmişti.

2014 yılında Edirne Valisi ziyaret ettiği bir okulda öğrencilerin süt içmelerini teşvik etmek için tahtaya Osmanlıca “sağlığınız için süt için” yazmıştı.

Önceki Eğitim-Bir-Sen ve Memur-Sen Genel Başkanı, Ahmet Gündoğdu, “Osmanlı bizim ecdadımız. Osmanlı bizim dedelerimiz. Biz dedelerimizle gurur duyuyoruz. Harf inkılabı ile koparılmış olan köprünün yeniden kurulmasını istiyoruz” demişti. Böylece derdinin Cumhuriyet olduğunu ortaya koymuştur. Atatürk ve Cumhuriyet kadrolarına doğrudan saldıran bu anlayış yazı devrimini Osmanlı ile “köprünün kopması” olarak görerek Cumhuriyet yerine de padişahlığı, halifeliği önermiş oluyor. 

Mesele “asıl haliyle eserin lezzetine varmak”, “dil öğrenmek”, “geçmişle bağları kurmak”, “mezar taşı okumak” değildir. İlgilisi buna yönelik kurslara gidebilir, yüksek okulunu okuyabilir. Okuduğunu anlamayan, düşünmeyen, dolayısıyla fikrini açıklayamayan halk bu kesimlerin halkı din yoluyla sömürülmesine de karşı çıkamayacaktır. Arapça’ya dönülme isteğindeki esas amaç budur.

Yazı devrimine karşı çıkanların hedefi Atatürk’ün “fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür” nesillerin yetişmesini engelleyerek halkı köleleştirmektir.

Tarihçi-yazar

Mustafa Solak

solak81@outlook.com

Yorumlar (0)
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Namaz Vakti 22 Ocak 2020
İmsak 06:30
Güneş 07:58
Öğle 13:05
İkindi 15:40
Akşam 18:03
Yatsı 19:25
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 18 40
2. Başakşehir 18 36
3. Trabzonspor 18 35
4. Fenerbahçe 18 34
5. Alanyaspor 18 32
6. Galatasaray 18 30
7. Beşiktaş 18 30
8. Göztepe 18 26
9. Malatyaspor 18 24
10. Gaziantep FK 18 24
11. Çaykur Rizespor 18 23
12. Denizlispor 18 22
13. Gençlerbirliği 18 18
14. Konyaspor 18 18
15. Kasımpaşa 18 15
16. Antalyaspor 18 14
17. Ankaragücü 18 12
18. Kayserispor 18 10
Takımlar O P
1. Hatayspor 18 37
2. Erzurum BB 18 31
3. Bursaspor 18 30
4. Akhisar Bld.Spor 18 28
5. Keçiörengücü 18 28
6. Ümraniye 18 28
7. Menemen Belediyespor 18 28
8. Adana Demirspor 18 27
9. Altay 18 24
10. Balıkesirspor 18 24
11. Giresunspor 18 24
12. Fatih Karagümrük 18 23
13. İstanbulspor 18 20
14. Altınordu 18 19
15. Osmanlıspor 18 16
16. Adanaspor 18 13
17. Boluspor 18 13
18. Eskişehirspor 18 9
Takımlar O P
1. Liverpool 22 64
2. Man City 24 51
3. Leicester City 23 45
4. Chelsea 24 40
5. M. United 23 34
6. Wolverhampton 23 34
7. Sheffield United 24 33
8. Tottenham 23 31
9. Southampton 24 31
10. Arsenal 24 30
11. Crystal Palace 24 30
12. Everton 24 30
13. Newcastle 24 30
14. Burnley 23 27
15. Brighton 24 25
16. Aston Villa 24 25
17. West Ham 22 23
18. Bournemouth 24 23
19. Watford 24 23
20. Norwich City 23 17
Takımlar O P
1. Barcelona 20 43
2. Real Madrid 20 43
3. Atletico Madrid 20 35
4. Sevilla 20 35
5. Getafe 20 33
6. Real Sociedad 20 31
7. Valencia 20 31
8. Athletic Bilbao 20 30
9. Villarreal 20 28
10. Granada 20 27
11. Real Betis 20 27
12. Levante 20 26
13. Osasuna 20 25
14. Deportivo Alaves 20 23
15. Real Valladolid 20 22
16. Eibar 20 22
17. Mallorca 20 18
18. Celta de Vigo 20 16
19. Leganés 20 14
20. Espanyol 20 14
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@