Atatürk başkanlık sistemi için ne düşünüyordu?

Peki nedir bu başkanlık sistemi? Türkiye bu sisteme geçerse ne olur, var olan sistem ile devam ederse ne olur?

Haberler 16.10.2016, 21:05
Atatürk başkanlık sistemi için ne düşünüyordu?
Atatürk başkanlık sistemi hakkında ne düşünüyordu - Gökhan Cebeci

“Başkanlık sistemine geçelim mi, geçmeyelim mi?”

Turgut Özal, Süleyman Demirel ve şimdi de Recep Tayip Erdoğan. İktidar koltuğunda yıllarca oturmuş sağcı politikacıların hiç vazgeçemedikleri tutkuları olan Başkanlık sistemi ile ilgili tartışmalar son zamanlarda bir kez daha sahnede.

Devletin tepesine kurulup, iktidarın bütün nimetlerini tattıktan sonra bir de ‘tek adam’ olarak ülke yönetiminin en üst kademesine gelince,‘Başkan’ olma arzusunun depreşmesi kaçınılmaz oluyor. Var olan makam – mevki bu politikacılarımıza bir süre sonra yetmedi, yetmiyor.

Bir kez daha gündeme gelen, ‘Parlamenter rejim mi yoksa başkanlık sistemi mi olsun?’ tartışmalarında, halk arasında yapılan anketlerde olduğu gibi siyasiler arasında da bir fikir birliğine rastlamak zor.

Zaten ara ara ortaya atılan bu yönetim biçimi değişikliği konusunda yapılan tartışmalar gösteriyor ki Türkiye’nin ezici bir çoğunluğu başkanlık sistemi hakkında fikir sahibi değil.

Televizyon ekranlarında, gazete sütunlarında konuşulanlar ve yazılanlar sadece bir yönde gerçekleşiyor: ‘Başkanlık sistemine geçelim mi, geçmeyelim mi?’ İyi de bu geçelim ya da geçmeyelim dediğimiz sistem hakkında kimse açıklayıcı, öğretici tek kelime etmiyor, edemiyor. Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olanların yarattıkları gürültü kirliliği ve kargaşa altında tartışmalar sürüp gidiyor.

Peki nedir bu başkanlık sistemi? Türkiye bu sisteme geçerse ne olur, var olan sistem ile devam ederse ne olur?

Prof. Dr. Türkkaya Ataöv, dünyadaki bütün başkanlık ve yarı başkanlık sistemlerini ele aldığı ‘Federasyon Başkanlık Yarı-Başkanlık’ adlı kitabında Türkiye için örnek gösterilen ABD tarzı başkanlık sistemini şu şekilde açıklıyor:

“Ülkemizde başkanlık düzeninden yarar umanların ABD başkanlığını sıkça ileri sürmeleri ancak bu konunun yeterince bilinmediğini kanıtlar. Hele başkanlık düzeninin ülkeyi tıkanmalardan koruyacağını söylemek ABD’deki yürütme-yasama tıkanmasının 1945 sonrası Amerika’sında her on yılda altı kez yinelendiğini izlememiş olmaktan geliyor. (…) ABD’nin yakın geçmişinde Dick Cheney gibi bir başkan yardımcısının anayasanın dışına taşarak önce başkanlık ve sonra da sekiz yıllık Beyaz Saray iktidarını belirli çıkarlara dayalı görüşleri temelinde nasıl kullanabildiği de unutulmamalıdır.”

Görülen o ki, Başkanlık sisteminin, Erdoğan’ın söylediğinin aksine sistemde yaşanan tıkanıkları giderme konusunda çözüm olamama ve tek adam diktasını da beraberinde getirme olasılığı yüksek.

Daha bilgilendirici ve yol gösterici olması açısından, ülke siyasetindeki her konuda olduğu gibi bu konuda da Atatürk’ün söylem ve eylemlerine bakmak gerekir.

Bir zamanlar ‘Amerikan mandası’ şimdilerde ise ‘Küçük Amerika’ rüyasının yaşandığı ülkemizde bağımsızlık ve ulusal egemenlik savunucusu Ulu Önder Atatürk’ün bu konudaki görüşü nettir.

Devlet Başkanı’nın aynı zamanda fiilen Başbakanlık görevini de üstüne alması gerektiği tartışmalarının yapıldığı sırada, Atatürk, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hasan Rıza Soyak’a: “Şaşarım o efendilerin aklı perişanına. Hep biliyoruz ki, memleketimizin başına gelen felaketlerin çoğu şahsi idareden gelmiştir. Bu kadar geri kalmamızın başlıca amillerinden biri budur. Biz öteden beri, böyle bir idareyi bertaraf etmek için mücadele ettik. Şimdi nasıl olur da benim aynı yola gitmekliğim, yeniden devlet hayatında tarafımdan böyle bir çığır açılması istenebilir.” (1) demiştir.

Halkın desteği ve kendisinin gücü olmasına rağmen: “Amerikan sistemini memleketimizde tatbik etmeyi hiç hatırıma getirmedim; sistemsiz ve kanunsuz tarzda, Reisicumhurlukla Başvekaleti birleştirmeyi düşünmedim ve düşünecek adam olmadığım bütün milletçe malumdur zannederim.”(2) sözleri ile Başkanlık sistemini ve kendisinin Başkan olmasını net bir şekilde reddetmiştir.

Atatürk için her zaman söylenen, ‘İsteseydi padişah olurdu ama olmadı’ sözüne, ‘İsteseydi Cumhurbaşkanlığı ile Başbakanlığı birleştirir tek başına Başkan olurdu’ sözünü de eklemek gerekir.

600 yıl padişahlar tarafından tek adam otoritesi ile yönetilen ülkede, Atatürk’ün Başkanlık sisteminden kaçınmasının en büyük nedeni, devletin bu en üst makamına oturacak olan kişinin yeni bir padişah olmasını engellemektir.

Sonuç olarak; tek seçici, tek belirleyici konumuna geçecek bir siyasetçinin, ‘Halk beni seçti, ben ne dersem o’ düşüncesi ile hesap vermeden yönetimi elinde tutması Türkiye Cumhuriyeti için kabul edilemez bir düşüncedir.

1)   Son Yıl 1938, Orhan Çekiç, sayfa 69
2)   A.g.e, sayfa 67-68

Yorumlar (0)
hafif yağmur
Günün Anketi Tümü
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Namaz Vakti 12 Aralık 2019
İmsak 06:24
Güneş 07:54
Öğle 12:47
İkindi 15:10
Akşam 17:31
Yatsı 18:56
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 14 30
2. Beşiktaş 14 27
3. Trabzonspor 14 26
4. Başakşehir 14 26
5. Fenerbahçe 14 25
6. Galatasaray 14 23
7. Alanyaspor 14 22
8. Göztepe 14 20
9. Malatyaspor 14 20
10. Denizlispor 14 18
11. Çaykur Rizespor 14 17
12. Gaziantep FK 14 17
13. Gençlerbirliği 14 14
14. Konyaspor 14 14
15. Kasımpaşa 14 12
16. Antalyaspor 14 12
17. Kayserispor 14 10
18. Ankaragücü 14 9
Takımlar O P
1. Hatayspor 14 30
2. Akhisar Bld.Spor 14 25
3. Erzurum BB 14 24
4. Bursaspor 14 23
5. Ümraniye 14 22
6. Keçiörengücü 14 22
7. Menemen Belediyespor 14 22
8. Fatih Karagümrük 14 20
9. Balıkesirspor 14 19
10. Giresunspor 14 19
11. Adana Demirspor 14 18
12. Altay 14 17
13. İstanbulspor 14 15
14. Altınordu 14 13
15. Osmanlıspor 14 11
16. Boluspor 14 11
17. Adanaspor 14 9
18. Eskişehirspor 14 5
Takımlar O P
1. Liverpool 16 46
2. Leicester City 16 38
3. Man City 16 32
4. Chelsea 16 29
5. M. United 16 24
6. Wolverhampton 16 24
7. Tottenham 16 23
8. Sheffield United 16 22
9. Arsenal 16 22
10. Crystal Palace 16 22
11. Newcastle 16 22
12. Brighton 16 19
13. Burnley 16 18
14. Everton 16 17
15. Bournemouth 16 16
16. West Ham 16 16
17. Aston Villa 16 15
18. Southampton 16 15
19. Norwich City 16 11
20. Watford 16 9
Takımlar O P
1. Barcelona 15 34
2. Real Madrid 15 34
3. Sevilla 16 31
4. Real Sociedad 16 27
5. Getafe 16 27
6. Athletic Bilbao 16 26
7. Atletico Madrid 16 26
8. Valencia 16 26
9. Granada 16 24
10. Osasuna 16 23
11. Real Betis 16 22
12. Levante 16 20
13. Villarreal 16 19
14. Real Valladolid 16 19
15. Deportivo Alaves 16 18
16. Eibar 16 15
17. Mallorca 16 14
18. Celta de Vigo 16 13
19. Leganés 16 9
20. Espanyol 16 9
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@