Top Secret Cıa Belgelerinde 6-7 Eylül Olayları: Ayaklanmayı Muhtemelen…

-CIA belgeleri arasında 6-7 Eylül olaylarının ertesi günü 8 Eylül 1955’te olayın sıcak...

Haberler 19.09.2015, 09:45
Top Secret Cıa Belgelerinde 6-7 Eylül Olayları: Ayaklanmayı Muhtemelen…

-CIA belgeleri arasında 6-7 Eylül olaylarının ertesi günü 8 Eylül 1955’te olayın sıcaklığı henüz kaybolmadan yazılan ve “Merkezi İstihbarat Bülteni”nde yayınlanan bir yorum ve olaydan kimin sorumlu olduğuna ilişkin gizli yazışma yer alıyor.

-CIA raporlarından: “Ayaklanmalar başlangıcından itibaren açıkça iyi bir şekilde planlanmış ve organize edilmiştir, o kadar iyi planlanmış ve organize edilmiştir ki kendiliğinden yapılmış olması imkânsızdır. Böylece onları kimin organize ettiği sorusu ortaya çıkmaktadır. ……  …… sadece iki olasılık vardır:”

-“... … İstanbul Valisi’ne önceden gösterilerin meydana geleceği haber verilmiş ve olduğunda başka yere bakması söylenmişti. Denildiğine göre Vali bu tip gösterilerin büyüyerek sınırı aşabileceği ve kontrol edilemez hale gelebileceğine işaret ederek bu görüşü şiddetle protesto etmiş, ama reddedilerek plan yürürlüğe konuldu.”

ANKARA (ANKA) – ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı, (CIA) 6-7 Eylül 1955 olaylarında iki olası sorumlu ararken “Komünistler” şıkkını “o dönemde örgütsüz ve zayıf olmaları” gerekçesiyle eliyor ve “Hükümet” şıkkını öne çıkarıyor.

CIA’nın gizlilik süresi dolan belgeleri arasında 6-7 Eylül olaylarının ertesi günü 8 Eylül 1955’te olayın sıcaklığı henüz kaybolmadan yazılan ve “Merkezi İstihbarat Bülteni”nde yayınlanan bir yorum yer alıyor. 6 Eylül günü İstanbul ve İzmir’de gerçekleşen ayaklanmaların Türkiye ve Yunanistan arasında diplomatik düzeyde son aylarda gelişen büyük çatlağın halkta yayılması olduğu belirtiliyor. Belgede şöyle deniyor:

“Ayaklanmalar açıkça kendiliğinden oldu. Ankara hükümeti Komünist müdahalesi için kanıt arıyor. İstanbul başkonsolosunun gözlemlerine göre polis boş boş geziyor ya da dükkânları yağmalayan kalabalığı alkışlıyor. Ancak sonrasında tanklı birlikler düzeni yeniden sağladı. Şu anda hem Yunanistan hem Türkiye’de yüksek olan popüler heyecanlar belki de iki hükümet tarafından şiddetle kontrol edilecek, ancak Kıbrıs sorununun yarattığı düşmanlık diğer konularla ilgili de karşılıklı suçlamaları artıracak ve bölge savunma işbirliğini ciddi biçimde azaltacak.”

-HALA SANSÜRLÜ BİR DİĞER BELGE-

Olaylardan bir ay sonrasına 23 Kasım 1955’te CIA’da hazırlanan bir gayrıresmi belgede DP içinde Adnan Menderes’e karşı milletvekilleri tanıtıldıktan sonra bir başka bölümde 6-7 Eylül olayları ele alınıyor. İsmi gizlenen kaynakların anlatımı ve yorumlara yer verilen “Kaynak tanımlamaları kesin, içerik değerlendirmeleri varsayımsaldır” kaydıyla sunulan raporda bazı bölümleri kapatılan satırlarla birlikte şöyle deniliyor:

“-Ayaklanmalar başlangıcından itibaren açıkça iyi bir şekilde planlanmış ve organize edilmiştir, o kadar iyi planlanmış ve organize edilmiştir ki kendiliğinden yapılmış olması imkânsızdır. Böylece onları kimin organize ettiği sorusu ortaya çıkmaktadır. ……  …… sadece iki olasılık vardır: Komünistler ve Hükümet. Türkiye’de Komünist örgütlenmenin şu anda sayısal anlamda çok küçük ve nispeten zayıf olması gerçeğinden dolayı – bu ölçekte bir ayaklanmayı üretiyor olabilme açısından ‘nispeten’- Komünistler gerçek bir olasılık ya da faktör olarak neredeyse dışarıda kaldı. Bu Hükümeti diğer tek mantıklı olasılık olarak bıraktı. ………….. Hükümet, muhtemelen Menderes’e yakın küçük bir grup yapılacak istedi, planladı ve yapılacak gösterilerin hazırlıklarını yerine getirdi. Buna dâhil olan şehirlerde Polis yetkililerine filan filan gece belli gösteriler yapılacak, polis başka yere baksın sözü geldi. Ancak gösteriler gerçekten başladığında hızla kontrolden çıktılar ve varsayılan oranlar planlamacıların tahmin ettikleri ve arzuladıklarının çok ötesindeydi. Muhtemelen onlar böyle mantar gibi bittiklerinde çeşitli polis yetkilileri durdurmayı ya da kontrol etmeyi denedi fakat durum bir şey yapılabilir olmaktan çıkmıştı.”

Polise bu yönde bir ön uyarı verilip verilmediği konusunda iç ve dış basının o ana kadar hiçbir şey yazmadığı belirtilen raporda bunun nedeni sıkıyönetim olarak gösterildi. Rapora şöyle devam edildi:

“Halka gelince iki unsurla karşılaşılıyor: (1) Bir kelime sızsa bile halk onun hakkında konuşmaya korkuyor. (2) Yüzyıllar boyunca –dini ya da laik olsun- itaat fikrine ve kör inançlarla yerleşik otoriteye imana alışmış Türk halkı, büyük bölümüyle bugün bile yerleşik otoritenin, bu olayda Hükümetin, tam doğruluk ve yanılmazlığı inancını kabul etmek zorunda.”

CIA, gösterilerin planlanmasında uluslararası olaylarla ilgili endişelerin zamanlamada önemli faktör olduğuna dikkat çekti. Başbakan Adnan Menderes’in Londra’daki İngiltere-Türkiye-Yunanistan konferansında Kıbrıs konusunda güçlü bir konuşma yaptığına, Kıbrıs sorununda Türkiye’nin ağırlığını koyduğuna değinilen raporda, “Bunu başarmak için gösteriler araç olarak seçildi” iddiası yer aldı.

“Madem gösterilerin sorumlusu Hükümet idi, neden bazı makamlardaki kişiler görevlerinden alındı?” sorusuna yer verilen raporda “Bu değişiklikler göründüğü kadar önemli değildi. Omuzlarında ayaklanmanın asıl sorumluluğunu taşıyan İstanbul Valisi değiştirilebilirdi, uzaklaştırılmadı” cevabı verildi. Rapora şöyle devam edildi:

“Ankara Valisi Kemal Aygün’ün görevinden alınıp Ulusal Polis Başkanı olarak atanması ve Polis Başkanı Ethem Yetkiner’in Konya Valiliğine atanması halkın aklına bunların iki amaçla yapıldığını getirdi: (1) Yetkiner’in ayaklanmalarda bir polis şefi olarak, örneğin bir Komünist oyun şeklinde planlanmışsa, normalde zamanından önce haberdar olması gerektiği ya da bilmiyorsa en azından onları durdurması beklentisinden dolayı bir sus payı (2) Ayaklanmanın büyük ölçüde kontrol edilemez hale gelmesinden ve tahmin edilemez boyuta ulaşmasından dolayı, Menderes ciddi bir soruşturma emri vermeyi düşündü ve Milli Polis Şefi olarak önceden önemli deneyime sahip güçlü ve dinamik bir kişi olan Aygün bunun için en iyisiydi. Ayrıca ayaklanma sonucunda üç general görevlerinden alındı ama bu bir sebebe dayalı olmasından çok kamuoyunu yatıştırma amaçlıydı. Daha önemlisi İstanbul Valisi’nin uzaklaştırılmamasıydı.

... … İstanbul Valisine önceden gösterilerin meydana geleceği haber verilmiş ve olduğunda başka yere bakması söylenmişti. Denildiğine göre Vali bu tip gösterilerin büyüyerek sınırı aşabileceği ve kontrol edilemez hale gelebileceğine işaret ederek bu görüşü şiddetle protesto etmiş, ama geçersiz kılınarak plan yürürlüğe konuldu.

Tutuklamalara gelince ayaklanma sonrasında İstanbul, Ankara ve İzmir’de şu ana kadar tutuklananların sayısı 6 bin.” (ANKA)

(ORH/ÖZK)


Yorumlar (0)
parçalı bulutlu
banner978
Günün Anketi Tümü
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Namaz Vakti 14 Aralık 2019
İmsak 06:25
Güneş 07:56
Öğle 12:48
İkindi 15:10
Akşam 17:31
Yatsı 18:56
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 14 30
2. Beşiktaş 14 27
3. Trabzonspor 14 26
4. Başakşehir 14 26
5. Fenerbahçe 14 25
6. Alanyaspor 15 23
7. Galatasaray 14 23
8. Malatyaspor 14 20
9. Göztepe 14 20
10. Denizlispor 14 18
11. Gaziantep FK 14 17
12. Çaykur Rizespor 14 17
13. Gençlerbirliği 14 14
14. Konyaspor 14 14
15. Antalyaspor 15 13
16. Kasımpaşa 14 12
17. Kayserispor 14 10
18. Ankaragücü 14 9
Takımlar O P
1. Hatayspor 14 30
2. Akhisar Bld.Spor 14 25
3. Erzurum BB 14 24
4. Bursaspor 14 23
5. Ümraniye 14 22
6. Keçiörengücü 14 22
7. Menemen Belediyespor 14 22
8. Altay 15 20
9. Fatih Karagümrük 14 20
10. Balıkesirspor 14 19
11. Giresunspor 14 19
12. Adana Demirspor 15 18
13. İstanbulspor 14 15
14. Altınordu 14 13
15. Osmanlıspor 14 11
16. Boluspor 14 11
17. Adanaspor 14 9
18. Eskişehirspor 14 5
Takımlar O P
1. Liverpool 16 46
2. Leicester City 16 38
3. Man City 16 32
4. Chelsea 16 29
5. M. United 16 24
6. Wolverhampton 16 24
7. Tottenham 16 23
8. Sheffield United 16 22
9. Arsenal 16 22
10. Crystal Palace 16 22
11. Newcastle 16 22
12. Brighton 16 19
13. Burnley 16 18
14. Everton 16 17
15. Bournemouth 16 16
16. West Ham 16 16
17. Aston Villa 16 15
18. Southampton 16 15
19. Norwich City 16 11
20. Watford 16 9
Takımlar O P
1. Barcelona 15 34
2. Real Madrid 15 34
3. Sevilla 16 31
4. Real Sociedad 16 27
5. Getafe 16 27
6. Athletic Bilbao 16 26
7. Atletico Madrid 16 26
8. Valencia 16 26
9. Granada 16 24
10. Osasuna 16 23
11. Real Betis 16 22
12. Levante 16 20
13. Villarreal 16 19
14. Real Valladolid 16 19
15. Deportivo Alaves 17 19
16. Eibar 16 15
17. Mallorca 16 14
18. Celta de Vigo 16 13
19. Leganés 17 10
20. Espanyol 16 9
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@