Şiirin genç yolcularına mektup…

Âdemoğulları ve kızları, başlarına gelenleri birbirlerine anlatmadan rahat etmezler.

Gazanfer Eryüksel 03.10.2017, 22:11
Şiirin genç yolcularına mektup…

Şiirin genç yolcularına mektup…

Gazanfer ERYÜKSEL

Âdemoğulları ve kızları, başlarına gelenleri birbirlerine anlatmadan rahat etmezler. Sanat ise bu bağlamda yapılan üretimlerin ötesi olabildiğince sanattır. “Değişende değişmeyeni” ifade edebilen metinlerin zamanı geçmesi mümkündür. 

Ve sorar Enis Batur, “Güçlü aşk şiirlerini gözü dönmüş âşıklar mı yazmışlar, iyi şiirin ölçülerini tutturanlar mı?”

Sanatçı şüphesiz yaşadıklarından ve yaşananlardan yararlanır. Ancak, sanatsal ürünün birebir yaşantı aynaları olduğu söylenemez. Bir diğer deyişle sanat üretimi, hayatın kendisi değil, yeniden kurgulanmış hâlidir.

Bu genel çerçeveden sonra sözü şiire indirgesek…

“Şüphesiz, hiçbir şiir dili şairin işittiği ve konuştuğu dille tamamen aynı değildir; fakat bu dil, konuşulan dille öyle bir ilişki içinde olmalıdır ki onu dinleyen veya onu okuyan bir kimse ‘Eğer şiir dili kullansaydım böyle konuşurdum’ diyebilsin” diyecektir T. S. Eliot…

Ahmet Haşim ise “Şair, umumi lisandan seçilmiş kelimeleri yeni manalarla zenginleşmiş, her harfi yeni ahenklerle çınlayan, üslup ve edası başka bir ölçüye göre tanzim edilmiş güzellik, renk ve hayal ile dolu şahsi bir lehçe vücuda getirdiği andan itibaren eserinin açıklığı okura göre değişmeye başlar” diyerek şair-okur sarkacının gizemini anlatacaktır...  (Ahmet Haşim, Piyale, S. 19, İstanbul, 2005, YKY)

Tek tip beslenme insanlar için nasıl zararlıysa sanatçının/şairin beslenme kaynakları da o denli önemlidir. Bu bağlamda Oktay Rıfat, "Şiirde çağdaşlığı ararken müziğe, resme, yontuya bakmak bizi hem uyarır, hem de güvenle götürür gideceğimiz yere, Genç ozanlara derim ki: Öteki çağdaş sanatlarla şiiriniz arasında bir bağlantı kuramıyorsanız kusuru kendinizde arayın" derken sanatçının sağlıklı beslenmesine değinmektedir.

Sanatın genç yolcularına, “olmak ve/veya olamamak” bağlamındaki sohbetlerde şunu söylemeye çalışıyorum. Şair adayı şiirin “sarp ve dikenli” yollarına çıkarken bir bedel ödemek zorundadır. Çünkü sanatçı olmak bir yaşam biçimidir, bir tercihtir. Tıpkı sporcular gibi farklı bir beslenme de gerekir. T. S. Eliot, Ahmet Haşim ve Oktay Rıfat’ın sözleriyle özetlemeye çalıştık. Altını bir daha çizmek istiyorum ki bu bir bedeldir ve ödeme peşin olarak yapılır.

Sanatçı/şair, olmak veya olmamak konusunda bedel peşin ödense de teslimatın olup olmayacağının ise garantisi yoktur.  

Yaşamları süresince çok popüler olmuş nice sanatçı vardır ki zaman onları hızla öğütmüştür. Geleceğe kalmak, zamanı aşmak sanat yolculuğunun en gizemli hâlidir.

Örneğin, Abdülhak Hamit Tarhan yaşadığı dönemde “şair-i azam” diye anılırken çağdaş şiirimizde adı neredeyse hiç anılmayan, genç kuşaklara örnek olarak gösterilmeyen bir şairdir.

Bu noktadan hareketle yaşarken popüler olmanın da zamanı aşma ölçeğinde pek bir değer taşımadığını söylememiz mümkündür.

Sanatçı “değişenden değişmeyeni” yakalamanın peşindedir. Neyi söylediği denli nasıl söylediği de önemlidir.  

Sanat söz konusu olduğunda bir başka boyut ise zanaatta usta çırağını seçerken sanatta sanatçı adayının ustasını seçmesidir. Sanatçı adayı kendi penceresinden zamana bakarken, teşbih bu ya, “kan grubu” uyan birini seçmelidir.

Gençlerle söyleşirken ifade etmeye çalıştığım bir boyut daha var. Sanatçı insanı anlatıyor ise onun psikolojisini bilmelidir. İnsan bir toplumun içinde yaşadığına göre toplumu bilmelidir. Sosyoloji… Bu bağlamda insan ekonomik bir canlı olduğundan ekonomi bilmelidir. İnsan toplumun bir parçası ise eğer onun tarihini bilmelidir. Çokluk görmezden gelinse de insan doğanın bir parçası olduğundan doğayı tanımalıdır.

Bütün bunlar sanatçının olmak ya da olmamak yolculuğunda peşin ödeyeceği bedeller arsındadır. Ama ne demiştim. Olmanın garantisi yoktur. 

Marcel Proust’un sözleriyle bitirelim mektubumuzu…

"Üslup kimilerinin sandığı gibi bir süsleme değildir kesinlikle; teknik meselesi bile değildir, üslup – tıpkı ressamlar için renk gibi – bakışın bir niteliğidir, her birimizin gördüğü, başkalarının göremediği özel bir evrenin açığa çıkışıdır. Bir sanatçının bize sunduğu haz, bize bir evren daha tanıtmasıdır."


Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
açık
Günün Anketi Tümü
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Namaz Vakti 13 Kasım 2019
İmsak 05:57
Güneş 07:24
Öğle 12:38
İkindi 15:18
Akşam 17:42
Yatsı 19:03
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 11 21
2. Fenerbahçe 11 20
3. Trabzonspor 11 19
4. Alanyaspor 11 19
5. Başakşehir 11 19
6. Galatasaray 11 19
7. Malatyaspor 11 18
8. Beşiktaş 11 18
9. Gaziantep FK 11 15
10. Çaykur Rizespor 11 14
11. Göztepe 11 13
12. Konyaspor 11 13
13. Kasımpaşa 11 12
14. Denizlispor 11 11
15. Antalyaspor 11 11
16. Gençlerbirliği 11 10
17. Ankaragücü 11 9
18. Kayserispor 11 7
Takımlar O P
1. Hatayspor 11 21
2. Fatih Karagümrük 11 19
3. Ümraniye 11 18
4. Balıkesirspor 11 18
5. Akhisar Bld.Spor 11 18
6. Erzurum BB 11 18
7. Keçiörengücü 11 18
8. Bursaspor 11 17
9. Menemen Belediyespor 11 17
10. Altay 11 15
11. Adana Demirspor 11 12
12. İstanbulspor 11 12
13. Giresunspor 11 12
14. Boluspor 11 10
15. Osmanlıspor 11 10
16. Adanaspor 11 8
17. Altınordu 11 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Liverpool 12 34
2. Leicester City 12 26
3. Chelsea 12 26
4. Man City 12 25
5. Sheffield United 12 17
6. Arsenal 12 17
7. M. United 12 16
8. Wolverhampton 12 16
9. Bournemouth 12 16
10. Burnley 12 15
11. Brighton 12 15
12. Crystal Palace 12 15
13. Newcastle 12 15
14. Tottenham 12 14
15. Everton 12 14
16. West Ham 12 13
17. Aston Villa 12 11
18. Watford 12 8
19. Southampton 12 8
20. Norwich City 12 7
Takımlar O P
1. Barcelona 12 25
2. Real Madrid 12 25
3. Atletico Madrid 13 24
4. Sevilla 13 24
5. Real Sociedad 13 23
6. Athletic Bilbao 13 20
7. Getafe 13 20
8. Granada 13 20
9. Valencia 13 20
10. Osasuna 13 19
11. Villarreal 13 18
12. Levante 13 17
13. Real Valladolid 13 17
14. Deportivo Alaves 13 15
15. Eibar 13 15
16. Mallorca 13 14
17. Real Betis 13 13
18. Celta de Vigo 13 9
19. Espanyol 13 8
20. Leganés 13 6
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@