Canlı bebeklerinde evrimin izleri

Bilimde evrimin izlerini canlılığın her köşesinde görürüz. Embriyoloji de bunlardan birisidir.

Haberler 24.09.2015, 02:34
Canlı bebeklerinde evrimin izleri

Haeckel tarafından çizilen ve türlerin ana rahmindeki erken dönemlerinde birbirlerine ne kadar benzediğini gösteren embriyoloji çizimleri bu izlerin en iyi örneklerinden biridir

ÇAĞRI MERT BAKIRCI

Evrimin izlerini canlılığın her köşesinde görürüz. Embriyoloji, yani embriyo bilimi de bunlardan birisidir. Evrime bilimsel olmayan ve olamayacak bir temelde karşı çıkan insanların, evrimin embriyolojik kanıtlarından bahsedildiği zaman yüzlerinin gülmesinin ve hemen “söyleyecekleri bir sözleri” olduğunu sanmalarının bir nedeni vardır: 1868-1870 arasında Ernst Haeckel tarafından çizilen ve türlerin ana rahmindeki erken dönemlerinde birbirlerine ne kadar benzediğini gösteren embriyoloji çizimlerinin sahtekarlık olduğunu iddia edip dururlar. Bu, koca bir yalandan ibarettir.

HAECKEL USTALIKLA YAPTI
 
Haeckel’ın yaptığı sahtekarlık ya da bilimsel gerçekleri çarpıtmak falan değildi. Dönemine göre harika bir iş çıkararak embriyo çizimlerini elinden geldiğince ustalıkla yaptı. Aradan onlarca ve yüzlerce yıl sonra da embriyolar arası bu benzerliği doğrulayabiliyoruz. Fark, yüksek teknoloji görüntüleme teknolojilerimiz sayesinde Haeckel’in görebildiğinden kat kat fazlasını görebiliyor olmamız. Ancak bundan çok çok daha önemli bir nokta var: Günümüzde embriyoloji, Haeckel’ın yaşadığı 19. yüzyıldakinden çok daha ileridedir ve artık Haeckel’ın ya da çağdaşlarının çizimlerine başvurma ihtiyacımız bulunmuyor. Dahası, Haeckel’ın çizimlerinin düzeltilmiş hali bile, onun vardığı sonuçların birçoğunun doğru olduğunu, yanlış yorumladıklarının da doğru versiyonlarının evrimsel biyolojiyle herhangi bir uyumsuzluk göstermediğini artık biliyoruz. Tabii yine de, embriyolojinin temellerine kattıklarından ötürü embriyoloji ve evrim ilişkisinden söz edecekken bu ismi anmadan geçmek çok da doğru olmaz.

EMBRİYONUN FARKLI DÖNEMLERİ

Görsele büyük boyutta bakacak olursanız sırasıyla bofa balığı (çok ilkel bir balık türü), köpekbalığı, zargana, somon, akciğerli balık, aksolot semenderi, baş belası semender, yılan, tavuk, opossum (keseli bir memeli), kedi, yarasa ve insan embriyolarının 3 farklı evrede, modern görüntüleme teknikleri sayesinde çekilmiş fotoğraflarını göreceksiniz. Embriyonun bu farklı dönemlerine yukarıdan aşağıya doğru erken evre (ki buna “kuyruk tomurcuğu evresi”), orta evre (“geç embriyo evresi”) ve geç evre (“yetişkin embriyo evresi”) deniyor.
Bu fotoğraflar dikkatle incelenecek olursa, Haeckel’ın çizimlerindeki tartışmalara neden olan abartılar anlaşılabilir; ancak Haeckel’ın iddiasında çok da yanlış olmadığı rahatlıkla söylenebilir. Hele ki o dönemde hiçbir görüntüleme tekniğinin bulunmaması ve embriyoların ana rahminden alınarak incelenmesi gibi ilkel bir yola başvurulması ve bu sırada oluşabilecek sonsuz sayıda hata düşünülecek olursa, Haeckel’ın çizimlerindeki sapmalar oldukça anlaşılırdır.

TÜR TESPİTİ GÜÇ

Ancak dediğimiz gibi, görseldeki fotoğraflar günümüz görüntüleme teknikleriyle çekilmiş ve artık Haeckel’ın çizimlerinin yerini almıştır. Bu fotoğrafların en çarpıcı özelliği, erken evrede (ve hatta ilerleyen evrelerde de), sadece embriyolara bakarak türü tespit etmenin çok güç oluşudur. Bunun sebebi, evrimsel süreçte embriyo oluşumunun ortak bir ataya dayanıyor olmasıdır. Ayrıca, tam olarak bu şekilde olmasa da, embriyonun gelişimi sırasında ifade edilen genler, türün evrimsel geçmişine bir miktar ışık tutacak sırada okunmaktadır. Bunu Haeckel ve çağdaşları “ontogeni (embriyolojik gelişim), filogeniyi (evrimsel gelişimi) tekrar eder” ilkesi olarak izah etmişlerdi. Günümüzde, bunun tam olarak doğru olmadığını biliyoruz. Öte yandan, embriyolojik evrede gerçekten de evrimsel sürece ait izler görebileceğimizi de biliyoruz.

BİYOLOJİNİN GÜCÜ

İnsan embriyosunu (veya diğer türlerin embriyolarını) birbiriyle kıyaslayacak olursanız, her birinde “solungaç yarıkları”na benzer yarıkları ve kuyruğu net bir biçimde göreceksiniz. İlk olarak söylememiz gerekir ki, buradaki “solungaç yarığı” benzetmesi, terminolojik olarak hatalı bir benzetmedir. Zira yarıkların gerçekteki ismi olan “farinjal keseler”, “solungaç yarığı” değildirler. Ancak bunun böyle olmasına ihtiyaç da yoktur. Tüm embriyoların evrimsel geçmişlerinde ortak bir yapıda olmaları ve evrimsel olarak yakın olduğunu bildiğimiz türlerde bu benzerliklerin embriyolojik dönemde de ciddi miktarda artması, bize evrimsel biyolojinin gücünü göstermektedir.

UYUM İÇERİSİNDELER
Bu farinjal keselerin her biri, gelişim evresinde farklı bir yapıya dönüşür. Örneğin insan türlerinde birinci kese ses tübüne, orta kulağa, timpanik zara dönüşürken, ikinci kese palatin bademciklerine, üçüncü kese paratirorit bezleri, timus bezi, vb.lerine, dördüncü kese paratiroit bezlerine ve ses kutusunun bir kısmına, altıncı kese de ses kutusuna dönüşür. Beşinci kese insanda körelmiştir ve dördüncü keseye zayıf bir destek haricinde herhangi bir işlevi bulunmamaktadır. Diğer türlerde de bu keselerin görevleri, o türlere has özellikleri oluşturacak şekilde ayrılmakta ve evrimsel olarak tam bir uyum göstermektedirler.

TARTIŞILMAZ GÜÇ
Öte yandan embriyolojik evrede gördüğümüz kuyruk yapısı da, evrimsel biyolojinin tartışılmaz gücüne örnektir. Zira burada gördüğünüz tüm türler, kuyruklu türler olan balıklar ve amfibilerden evrimleşmişler ve kuyruk yapısına ait genleri kısmen ya da tamamen barındırmaktadırlar. İnsan da, bu şekilde kuyruklu ataların bir torunudur; ancak evrimsel süreçte kuyruğunu yitirmiştir. Ancak embriyolojik dönemde, insanı “insan” yapacak olan genlerin okunmaya başlamasından önce, bu kuyruk yapısı işlevsiz de olsa oluşur, sonrasında yok edilir. Halen kuyruğunu kullanan türlerdeyse bu yapı gelişerek tam bir kuyruğa dönüşür.

SONSUZ SAYIDADIRLAR
Embriyolojik evredeki evrim kanıtları sonsuz sayıdadır ve kalın kitaplara konu olacak kadar bol veri toplanabilmektedir. Ancak sadece bunları görmek bile, embriyolojinin doğru düzgün bilinmediği zamanlarda ortaya atılmış bir teorinin ve bu teorinin işaret ettiği doğa yasasının, günümüzdeki açıklama gücünü net bir şekilde ortaya koymaktadır. Var olan ve bildiğimiz her bilim dalı gibi, embriyoloji de evrimsel biyolojinin verilerini destekler ve doğrular niteliktedir.
  • BİRGÜN GAZETESİ

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
13°
açık
banner978
Günün Anketi Tümü
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Sözleşmeli Personelin kadroya geçirilmesini doğru buluyor musunuz?
Namaz Vakti 21 Ekim 2019
İmsak 05:34
Güneş 06:58
Öğle 12:38
İkindi 15:39
Akşam 18:09
Yatsı 19:27
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 8 17
2. Trabzonspor 8 15
3. Fenerbahçe 8 14
4. Başakşehir 8 14
5. Galatasaray 8 13
6. Sivasspor 8 12
7. Konyaspor 7 12
8. Gaziantep FK 8 11
9. Antalyaspor 8 11
10. Malatyaspor 7 10
11. Göztepe 8 9
12. Beşiktaş 8 9
13. Ankaragücü 8 9
14. Denizlispor 8 8
15. Kasımpaşa 8 8
16. Çaykur Rizespor 8 8
17. Gençlerbirliği 8 6
18. Kayserispor 8 4
Takımlar O P
1. Hatayspor 8 17
2. Akhisar Bld.Spor 8 16
3. Altay 8 15
4. Ümraniye 8 14
5. Keçiörengücü 8 14
6. Balıkesirspor 8 13
7. Fatih Karagümrük 7 12
8. Bursaspor 8 12
9. İstanbulspor 8 11
10. Erzurum BB 8 11
11. Adana Demirspor 8 10
12. Menemen Belediyespor 8 8
13. Osmanlıspor 7 7
14. Adanaspor 8 7
15. Altınordu 8 5
16. Boluspor 8 5
17. Giresunspor 8 5
18. Eskişehirspor 8 -5
Takımlar O P
1. Liverpool 9 25
2. Man City 9 19
3. Leicester City 9 17
4. Chelsea 9 17
5. Arsenal 8 15
6. Crystal Palace 9 14
7. Tottenham 9 12
8. Burnley 9 12
9. Bournemouth 9 12
10. West Ham 9 12
11. Aston Villa 9 11
12. Wolverhampton 9 11
13. M. United 9 10
14. Everton 9 10
15. Sheffield United 8 9
16. Brighton 9 9
17. Southampton 9 8
18. Newcastle 9 8
19. Norwich City 9 7
20. Watford 9 4
Takımlar O P
1. Barcelona 9 19
2. Real Madrid 9 18
3. Granada 9 17
4. Real Sociedad 9 16
5. Atletico Madrid 9 16
6. Sevilla 9 16
7. Villarreal 9 14
8. Athletic Bilbao 9 13
9. Getafe 9 13
10. Valencia 9 13
11. Levante 9 11
12. Real Valladolid 9 11
13. Osasuna 9 11
14. Deportivo Alaves 9 11
15. Mallorca 9 10
16. Eibar 9 9
17. Celta de Vigo 9 9
18. Real Betis 9 9
19. Espanyol 9 5
20. Leganés 9 2
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@